JÓZBTF F.TSMONTD. STUDYA NA!) P IK RWOTN I A K \ M I . 



213 



Gdybyśmy chcieli upatrywać podobieństwo między węzłami atrakoyjnonii 

 komórek tkankowych, a jądrami ubocznemi wymoczków na zasadzie wspólnych 

 cech struktury, wówczas mielibyśmy dość pouczający przykład w aparacie ją- 

 drowym spirochony (ob. fig. 40, Tab. V), gdzie t. zw. połówka achromatyno- 

 wa (n), odsądzona zazwyczaj nieco od „chromaty nowej" części jądra (i), wystę- 

 puje jako istotny węzeł atrakcyjny, zaopatrzony w ciałko środkowe. Przypusz- 

 czenie to znajduje podporę w tym fakcie, że dzielenie się jądra podczas pączko- 

 wania spirochony bywa zawsze poprzedzane przez utworzenie się dwu takich 

 części „achromatynowych", które naśladują najzupełniej węzły atrakcyjne, ukazu- 

 jące się u biegunów jądra w początkowych stadyach karyokinezy, jak to wi- 

 dzimy naprz. w blastomerach jaj aksolotla (ob. fig. 38 i 37, Tab. V). W jednem 

 ze stadyów dzielenia się jądra spirochony występuje nawet figura — w zupełno- 

 ści podobna do fig. 37, Tab. V l ). 



Z powyżej przytoczonych danych widzieliśmy, że pod względem budowy 

 i topografii aparat jądrowy wymoczków niczem się nie różni od aparatu w ko- 

 mórkach tkankowych. Widzieliśmy, że jądro uboczne tak samo, jak i węzeł 

 atrakcyjny E. v. Benedena, jest wyrazem morfologicznym ześrodkowania pro- 

 toplazmy ciała, i że tak samo zawiera ciałko wewnątrz środkowe. Prócz tego 

 widzieliśmy, że jądro uboczne może znajdować się w bliższym lub dalszym 

 związku z jądrem właściwem (porównaj fig. 44 mn i 43 mn, Tab. V), co rów- 

 nież widzimy i w komórkach tkankowych (porównaj fig. 38 i 36, Tab. V). Na- 



po d a. Pomimo to jednak weszło w zwyczaj przedstawiać budowę schematycznie, to też na 

 rysunkach większości autorów, aparat jądrowy u Colpidium bywa zazwyczaj przedstawia- 

 nym tak, jak to widzimy na dołączonej tu umyślnie f. 14, gdzie właściwe jądro, jakoteż i ubo- 

 czne ma odziewać wyodrębniona powłoczka błoniasta.,.. Pomimo uprzedniej tendencja w tym 

 kierunku, podobnego obrazu nigdy nie obserwowałem, wątpię przeto, czy odpowiada on rzeczy- 

 wistości. Przypuszczam wszakże, że wskutek ścinania się substancyi jądra pod wpływem od- 

 czynników i następującego po tern kurczenia się całej masy jądra, dookoła tegoż (a przynaj- 

 mniej chociaż w pewnych miejscach), powstają niekiedy sztuczne luki, co może sprawiać wra- 

 żenie błonki. Przypomnę, że pęcherzyki zarodkowe jaj większego kalibru, przy nieoględnem 

 konserwowaniu kurczą się prawie zawsze, i wskutek tego między niemi a otaczającem Żółtkiem 

 powstają próżnie, powodujące złudzenie błonek, które jakoby odstały od jądra. Następnie takt 

 sztucznego powstawania próżni dookoła jąderek wewnętrznych nie podlega najmniejszej wąt" 

 pliwości. Między innemi wykazuje to Hoyer (69), opisując dzielenie się jąderek w jądrach 

 komórek nabłonkowych przewodu pokarmowego u Rhabdonema nigrovenosum. 



') U spirochony', jak o tern była mowa poprzednio, po za obrębem aparatu jądrowego, 

 udaje się niekiedy dostrzedz osobliwe ciałka, nie posiadające ani kształtu określonego, ani liczby 

 (ob. f. 39, Tab. IV, mn). Niekiedy nie widać ich zupełnie. Różni autorowie, za przykładem R. 

 Hercwiga (11) uważają je za jądra uboczne i przypisują im zdolność do samopodziału podczas 

 pączkowania. Sądzę jednak, że utwory te z właściwem jądrem uboczuem — sensu stricto — 

 nie mają nic wspólnego, i należy je traktować na równi z t. zw. Tiuktinnkórperu Don- 

 dr O C O m et e s. Zresztą Platę (20;, który wraz z R. Hertwigiem upatruje w nich naturę jąder 

 uboczuych, nie zbadał dokładnie, jakie znaczenie mają one przy konjugacyi. 



