Liczne, bo przeszło 300 prac oddzielnych przenoszące, rozprawy ś. p. 

 Nusbauma odnoszą się do bardzo wielu dziedzin zoologii systematycznej, 

 faunistyki. embryologii i anatomii porównawczej. Trudno jest dać charakte- 

 rystykę ogólną i jednolitą jego dorobku naukowego, właśnie ze względu na 

 różnorodność opracowywanych przez niego tematów. Embryologia skorupia- 

 ków i owadów, anatomia porównawcza kręgowców niższych — to były dziedziny 

 specyalnie go pociągające. Pozatem od systematyki wieloszczetów z Bajkału — 

 do ryb głębinowych z połowów Ks. Monaco — interesowało go wszystko, 

 a do czego się wziął — potrafił zostawić ślad swej twórczości, bodaj w naj- 

 mniejszych opracowaniach. A tyle większych po nim zostało! 



W zakresie fizyografii nie tylko sam pracował, ale i w uczniach swo- 

 ich zamiłowanie do badań w tym kierunku wszczepiać umiał. „Szkoła 

 lwowska", tak poważnern ciesząca się imieniem, jest przedewszystkiem Szkołą 

 anatomiczno-embryologiczną. A przecież pomimo to badania o fizyograficz- 

 nym charakterze z pracowni tej wychodziły wciąż w odstępach różnych. 

 Wspomnę tu tylko o pracach najwybitniejszych uczniów Nusbauma: 

 Hirschlera i Groc h m al ick i ego, którzy poza innemi dziedzinami zoolo- 

 gii — poszukiwań fizyograficznych bynajmniej nie zaniedbują. A wszak 

 oprócz tych dwu uczonych tylu innych jeszcze z pracowni Nusbauma 

 wyszło pracowników poważnych. 



O pracach popularyzatorskich Nusbauma na innem już pisałem 

 miejscu. Tu zwrócę tylko uwagę na to, że w licznych ustępach tych prac, 

 a szczególniej w ostatniej przed śmiercią wydanej przez niego książce 

 „Szlakami nauki ojczystej" — przebija na kroku niemal każdym jaknajgoręt- 

 sze przyrody kraju ojczystego ukochanie i tendencya do zagrzewania czytel- 

 nika polskiego — w kierunku samodzielnego przyrody tej poznawania. 



Przed laty paru założona przez Nusbauma stacya do badań słodko- 

 wodnych w Gródku pod Lwowem, już w pierwszym swego rozwoju okresie 

 piękne rokowała nadzieje. Pozwolę tu sobie wyrazić pewność, że liczni 

 spadkobiercy naukowego ducha Nusbauma nie pozwolą tej placówce 

 naukowej polskiej zmarnieć, i że jej rozwój dalszy utrwali pamięć umiłowa- 

 nia naszej przyrody krajowej przez przedwcześnie zgasłego biologa! 



Jan Tur. 



