93 



bardziej lokalnem, maxiina i minima: a) minimum śródziemnomorskie (z adryatyckiem) 

 oraz minimum czarnomorskie, b) maximum skandynawskie, c) maxima środkowo- euro- 

 pejskie (alpejskie, węgierskie, polskiej, d) sezonowe maxima i minima iberyjskie, minima 

 węgierskie i t. p. Dla klimatu Polski szczególnie ważne są maxima azorskie i syberyjskie 

 oraz węgierskie i polskie (zwłaszcza podkarpackie); z minimów, obok islandzkiego, śró- 

 dziemnomorskiego (adryatyckiego) i czarnomorskiego, uwydatniają się także minima 

 węgierskie i polskie. 



Pierwsze mapy miesięczne i roczne izobar kuli ziemskiej podał A. Buchan 

 w pracy p. t. „The Mean Pressure of the Atmosphere and the Prevailig Winds over 

 the Globe for the Month and for the Year", ogłoszonej w „Transactions Roy. Soc. Edin- 

 burgh" (XXV, 1869). Tenże meteorolog dyskutował następnie przebiegi izobar na kuli 

 ziemskiej w „Challenger Report on Atmospheric Circulation", opierając się na obser- 

 wacyach piętnastoletnich (1870/1884). 



Najprostsze stosunkowo są układy ciśnień na półkuli południowej. Poczynając 

 od równika meteorologicznego, około którego ciągnie się dziedzina o względnie niż- 

 szem ciśnieniu, mamy następnie stopniowy wzrost ciśnień aż poza zwrotnik Koziorożca. 

 Od tego zwrotnika izobary zaczynają szybko zniżać w kierunku ku wyższym szerokoś- 

 ciom geograficznym półkuli południowej, dając niespotykany nigdzie indziej nieprzer- 

 wany dokoła ziemi pas najniższych (do 740 mm i niżej) ciśnień średnich na kuli ziem- 

 skiej. Ten spadek trwa, jak się zdaje, tylko do południowego koła podbiegunowego, 

 skąd ciśnienie znów wzrastać zaczyna w kierunku ku biegunowi S. Nie posiadamy 

 wprawdzie dostatecznej liczby obserwacyj z lądu Antarktycznego, lecz mamy na to już 

 niektóre dowody pośrednie, pochodzące głównie z dostrzeżeń nad wiatrami. 



Układ ciśnień na półkuli północnej podlega dość silnym modyfikacyom wskutek 

 wpływów, pochodzących od rozkładu lądów i mórz oraz od znacznego bardzo rozwoju 

 mas kontynentalnych w tej półkuli. W zimie (na półkuli N) występuje silne maximum 

 barometryczne w głębi kontynentu Eurazyi w pobliżu terytoryum z najniższą tempera- 

 turą, rozkład ciśnień na kuli ziemskiej wykazuje np. w styczniu najwyższy stan (powy- 

 żej 775 mm) w Syberyi Wschodniej koło 50-go równoleżnika N; na 100-ym południku 

 na wschód od Greenwich mamy wtedy najwyższe ciśnienia koło 35° S i 50° N, a mię- 

 dzy tymi równoleżnikami pas niższego ciśnienia z minimum między Jawą i Australią. 



W lecie (półkuli północnej) tworzy się natomiast na kontynencie Azyi Środkowej 

 dziedzina niższego ciśnienia, od której izobary wzrastają ku biegunowi. Najwyższe izo- 

 bary na kuli ziemskiej występują w lipcu na półkuli południowej w pobliżu zwrotnika 

 Koziorożca. W grudniu, styczniu i lutym występują obszerne dziedziny niższego ciś- 

 nienia ponad częściami północnemi oceanów, ogrzanymi w tym czasie o wiele silniej 

 od kontynentów, nad którymi rozpościerają się wówczas dziedziny wysokiego ciśnienia. 

 Na półkuli południowej, mającej wtedy lato, stosunki wypadają odwrotnie: ciśnienie jest 

 niższe nad lądami, niż nad morzami. Obok rozkładu lądów i mórz na rozkłady ciś- 

 nień wpływają pośrednio prądy morskie, zmieniając niekiedy w sposób zasadniczy sto- 

 sunki temperatur i wilgotności w poszczególnych obszarach. 



W marcu, kwietniu i maju występuje stopniowy spadek ciśnień na kontynentach 

 półkuli północnej i wzrost na przyległych oceanach; na półkuli południowej stosunki te 

 zachodzą odwrotnie. 



Wysokie temperatury na półkuli północnej w czerwcu, lipcu i sierpniu występują 

 w związku z nizkiemi ciśnieniami w odnośnych częściach kontynentów; wyższe warto- 

 ści ciśnień dają tylko terytorya nadbrzeżne po obu stronach Atlantyku i nad wybrze- 



