96 



Triestu i Rjeki oraz na wybrzeżu dalmatyńsko-albańskiem wobec niezbyt odległych 

 maximów: alpejskiego i węgiersko-bałkańskiego. 



Minimum wschodnio-śródziemnomorskie ma charakter stały w ciągu całego roku. 

 Od listopada do marca łączy się ono bezpośrednio z minimum w zatoce Genueńskiej; 

 w lecie zaś wysuwa się ku wschodowi, łącząc się z silniejszą dziedziną nizkiego ciś- 

 nienia w Azyi Mniejszej. W lipcu np. spotykamy tu izobarę 755 mm, najniższą izoba- 

 rę figurującą na mapie ciśnień średnich w tym miesiącu. W tym czasie minimum is- 

 landzkie daje 757 mm, a na wschodzie Rosyi występuje najniższa izobara 756 mm. 



Charakterystyczne i ważne znaczenie dla przebiegu pogody w Europie Środkowej 

 ma minimum węgierskie, uwydatnione zwłaszcza w miesiącach wiosennych. Wpływ 

 morza Bałtyckiego nie ujawnia się w sposób wybitniejszy w przebiegu izobar; daleko 

 bardziej uwydatnione i ważne jest minimum czarnomorskie, będące w związku przyczy- 

 nowym i genetycznym z dziedziną śródziemnomorską nizkiego ciśnienia. 



W kwestyi przyczyn prawdopodobnych tworzenia się powyżej opisanych dziedzin 

 wysokiego i nizkiego ciśnienia w Europie należy przedewszystkiem zaznaczyć, że ma- 

 ximum w kącie SW Europy ma charakter części końcowej lub odrostka dziedziny t. zw. 

 podzwrotnikowej wysokiego ciśnienia z centrum koło wysp Azorskich na Oceanie Atlan- 

 tyckim. Dziedzina ta ma, jak wiemy z poprzedniego, swe źródło w ogólnym układzie 

 cyrkulacyi prądów powietrznych w atmosferze ziemskiej. Również związek z cyrkulacyą 

 ogólną atmosfery i z prądami morskimi ma dziedzina nizkiego ciśnienia w części pół- 

 nocnej Atlantyku i na Oceanie Lodowatym. 



Maxima i minima drugorzędne tworzą się pod wpływem przyczyn natury bardziej 

 lokalnej; tak np. minima powstają nad względnie cieplejszymi obszarami (zwłaszcza 

 w zatokach morskich z bogatemi w parę wodną warstwami dolnemi powietrza). Pow- 

 stawaniu zaś maximów ciśnień sprzyjają szczególnie większe terytorya lądowe i to w po- 

 rze zimowej. Jako przykłady przytoczyć można minima śródziemnomorskie i czarno- 

 morskie, maxima skandynawskie, węgierskie i t. p. 



Umiejscowienie się nizkich izobar w zatokach śródziemnomorskich między Marsy- 

 lją a Genuą (analogicznie także i w zatokach adryatyckich) tłómaczy J. Hann w ten 

 sposób, że mamy tu największą względnie dodatnią anomalję termiczną w zimie, a przy- 

 tem leżący od północy wał alpejski bardziej tu utrudnia niwelacyę depresyj w porów- 

 naniu z innemi okolicami morza Śródziemnego bardziej na zachód lub północ poło- 

 żonemi. 



Bardzo charakterystyczny jest kształt izobar na Adryatyku, gdzie one biegną nao- 

 gół wzdłuż wybrzeży, tworząc najczęściej jakgdyby kotliny niższego ciśnienia w obrę- 

 bie morza Adryatyckiego. 



Silne gradienty, figurujące na mapach izobar (redukowanych do poziomu morza) 

 po stronie południowej Alp, mają według Hanna charakter raczej fikcyjny i nie wpły- 

 wają na odnośne prądy powietrzne. Mamy tu bowiem do czynienia ze słupem powietrz- 

 nym, nienormalnie nagrzanym od dołu, który jednocześnie odgrodzony jest od tyłu 

 ścianą górską o wysokości 2 i wyżej kilometrów; swobodne wyrównywanie się ciśnień 

 możliwe jest więc dopiero na wysokościach parukilometrowych. 



Minima ciśnień, powstające zwłaszcza na wiosnę na Węgrzech i na półwyspie 

 Bałkańskim, mają swe źródło w silniejszem nagrzewaniu się nizin w porównaniu z ota- 

 czającemi wyżynami. 



W związku z Karpackim wałem górskim powstają też w Europie Środkowo-Wschod- 

 niej płytkie maxima, które spotykamy także i w krajach bałkańskich. 



