97 



Powstanie t. zw. maximum alpejskiego, występującego wyraźnie na. mapie izobar 

 rocznych oraz w półroczu zimowem, objaśnia J. Hann tein, że ten wysoki i rozległy 

 łańcuch górski tworzy z swymi gleczerami i wiecznym śniegiem obszar o względnie niz- 

 kiej temperaturze, sprzyjający tworzeniu się dziedziny o wyższem ciśnieniu. Oprócz 

 tej przyczyny termicznej mamy tu i czynnik dynamiczny, wywołany położeniem gór 

 Alpejskich między dwiema dziedzinami o niższem ciśnieniu na południu i na północy 

 Europy. Powietrze, wznoszące się w górę nad temi dziedzinami, opuszcza się nad 

 chłodnym obszarem Alpejskim w Europie Środkowej, tworząc zarazem niezbędny cykl 

 zamknięty. 



Zwłaszcza w Alpach Wschodnich w porze zimowej wpływy powyższe sumują się, 

 dając maxima drugorzędne o znacznem natężeniu. 



Podobne przyczyny powodują powstawanie maximów węgierskich, polskich lub 

 bałkańskich. Zamiast Alp mamy tu pasma górskie Karpackie lub Bałkańskie; zamiast 

 minimum zachodnio-śródziemnomorskiego mamy depresyę czarnomorską lub w pewnych 

 razach adryatycką. 



Warto zaznaczyć że wszędzie tam, gdzie blizko siebie leżą dwa maxima baro- 

 metryczne, powstająca między niemi „dolina" o niższem ciśnieniu przedstawia szlak 

 szczególnie uprzywilejowany dla depresyj barometrycznych. 



Na mapach ciśnień uderzają niekiedy swoiste kształty izobar w okolicach bardziej 

 górzystych; dla maximów znajdujemy często np. wydłużone pasy w kształcie języków. 

 Po redukcyi ciśnień do poziomu morza, otzymuje się systematycznie w zimie zbyt du- 

 że wartości ciśnień dla stacyj w dolinach, w lecie zaś o parę dziesiątych milimetra wyż- 

 sze ciśnienia dla płaskowzgórz lub poblizkich szczytów. Wynika stąd, że obszary do- 

 linowe w górach wykazują w zimie wyższe, a w lecie nieco niższe ciśnienie niż okolice 

 sąsiednie. 



Zjawisko to zależy od tego, że w lecie powietrze odpływa ku górze od silnie 

 ogrzanych dolin, gdy w zimie przeciwnie gromadzi się tam cięższe powietrze, dając 

 w dolinach nadmiar ciśnienia w porównaniu z otaczającymi wzgórzami. W związku 

 z tern istnieje w lecie wogóle tendencya do otrzymywania (po redukcyi do jednakowe- 

 go poziomu) wyższych wartości ciśnień ponad obszerniejszemi przestrzeniami górskiemi. 



§ 23. Mapy miesięczne i roczne izobar w Polsce*). 



Styczeń. 



Izobary styczniowe w Polsce wzrastają z północy ku południowi; spadek wy- 

 stępuje dopiero w kierunku wybrzeży Chorwacko-Dalmatyńskich, a także na wybrze- 

 żach Czarnomorskich. Wartości średnie ciśnienia w Polsce przeważnie osięgają 

 w styczniu swój stan najwyższy w ciągu roku. 



Część południowa zajmującego nas tu terytoryum jest siedliskiem paru zwy- 

 żek barometrycznych. Jedna dziedzina wysuwa się ku Europie Środkowej ze wscho- 

 du (maximum syberyjskie), druga z zachodu (maximum alpejskie), trzecia z połu- 

 dnia (maximum siedmiogrodzko-bałkańskie), czwarte maximum drugorzędne (pod- 

 karpackie) występuje u podnóży Karpat Słowackich. Minima barometryczne zary- 

 sowują się od strony morza Adryatyckiego oraz od wybrzeży Czarnomorskich. 



*) Por. mapy izobar Polski (12 map miesięcznych i 1 roczna) w końcu publikacyi niniejszej. 

 Pam. Fizyogr. — T. XXIV. —Meteorologia. 13 



