106 



J. Han n następujący wzór dla ciężaru właściwego (S) powietrza z uwzględnieniem 

 prężności e pary wodnej: 



S b \ S T p 



1+dt 760 1+0,378 * Po T 



b 



f(e) . . (9) 



gdzie f(e)= 1 + 0,378^- = l + p4 



b b • 



Mam y log nat b = log nat B — (10) 



& S RTf(e) 



skąd, po stosownych uproszczeniach, otrzymuje się 



db = -'~ de = 0,047 h de (11) 



RT 



dla T = 273 i dla h wyrażonego w kilometrach. Za de brać należy zmianę przeciętną 

 zawartości pary wodnej w całej warstwie powietrznej h. 



Dla Góry Śnieżkowej (h = 1 ,6 km) otrzymuje się db= 0,075 de; biorąc zmianę 

 e o 1 mm dla całej warstwy 1,6 km wysokości (co stanowi bardzo znaczną zmianę), 

 wypadnie db = 0,08 mm. W tych samych warunkach zmiana temperatury o 1° daje 

 zmianę ciśnienia o 0,47 mm czyli że wpływ pary wodnej jest koło 6 razy mniejszy. 



Wzór (4) stosować także można do obliczeń przebiegu rocznego ciśnienia na 

 szczycie górskim, jeżeli znany jest ze spostrzeżeń bezpośrednich odpowiadający prze- 

 bieg ciśnienia u podnóża góry i jeżeli mamy szeregi temperatur w górze i na dole. 

 Zmiana ciśnienia na górze wynika bowiem z ogólnej zmiany ciśnienia na dole, sto- 

 sownie zmniejszonej ze względu na wysokość; stosując szeregi harmoniczne otrzymu- 

 jemy w obu wypadkach jednakowe fazy, ale osłabione amplitudy w stosunku odpo- 

 wiednich ciśnień średnich. Do tego dochodzi jeszcze wpływ zmiany temperatury war- 

 stwy powietrznej, które J. Hann nazywa „wahaniem termicznem ciśnienia" i które 

 dodaje się do wahania ogólnego. 



Stosując szeregi harmoniczne nie tylko do przebiegu rocznego ciśnienia na dole, 

 ale także i do zmian temperatury warstwy między dołem a górą, następnie zmniejsza- 

 jąc spółczynniki ciśnienia na dole i redukując równanie dla temperatury średniej na 

 równanie „termicznego wahania" ciśnienia (przy pomocy wzoru db = bhdT : RT 2 ), 

 otrzymujemy szukany szereg dla przebiegu rocznego ciśnienia na stacyi górskiej. 

 Porównanie rezultatów teoretycznych z otrzymanemi bezpośrednio wartościami ciśnienia 

 na górze daje wyniki zupełnie zadawalające. W podobny sposób można też obliczać 

 przebieg dobowy temperatury powietrza przy pomocy przebiegu dobowego ciśnienia 

 na stacyi górskiej. 



