126 



4) Wyprawa szkocka D-ra Bruce'a na wyspę Laurie w Orkadach Południo- 

 dniowych = 60°44'S, X = 44°39'W) w okresie 1902/03. Por. „Report on scientific 

 results of the voyage of. S. Y. Scotia" (Vol. II, Physic; 4°, Edinburgh, 1907). Dane te, 

 jak również i inne obserwacye z terytoryum Magiellańskiego oraz z Antarktydy Zacho- 

 dniej dyskutował R. Mossman (1. c.) 



5) Wyprawa niemiecka na okręcie „Gauss" (<f = 66°2'S, X = 89°38' E. Gr), 

 która w ciągu roku 1902/03 prowadziła obserwacye w lodzie na północ od wyspy Gauss. 



Doskonałe opracowanie wyników meteorologicznych tej wyprawy Antarktycznej 

 dał W. Meinardus*). Według tego badacza mamy w Antarktydzie do czynienia 

 z trzema głównemi zjawiskami: 1) z istnieniem dziedziny antycyklonalnej w głębi Antar- 

 ktydy, 2) z pasem cyklonicznym na brzegach kontynentu antarktycznego i 3) z odpły- 

 wem mas lodowych z głębi Antarktydy na zewnątrz ku morzu. Z faktu, że na brze- 

 gach obszaru antarktycznego spływa ku morzu woda w kształcie lodu, wynika jedno- 

 cześnie, że prądy powietrzne wprowadzają w postaci pary więcej wody do obszarów 

 antarktycznych, niż stąd uchodzi. Nadwyżce w dopływie pary wodnej winien odpowia- 

 dać odpływ wody w postaci lodu. Wynika stąd, że obszar antarktyczny rozpatrywany 

 jako całość zachowuje się podobnie do dziedzin, w których stan cykloniczny ciśnienia 

 przeważa nad antycyklonalnym. Cykloniczny pas brzegowy musi posiadać dosyć dużą 

 szerokość lub też natężenie wstępujących prądów powietrznych musi być dostatecznie 

 duże, aby odpływ lodu mógł zachodzić. 



Na poziomie morza antycyklon antarktyczny otoczony jest „rynną" niższego ciś- 

 nienia, która rozdziela zarazem dwa systemy wiatrów po jej obu stronach. W miarę 

 wznoszenia się nad poziom wzrasta spadek ciśnienia ku biegunowi. W. Meinardus 

 podaje następujący rozkład ciśnień dla rozmaitych wysokości nad poziomem morza. 





Temperatury średnie 





Ciśnienie 



średnie w mm 







H=0m 



H -- 



= 2000 



m 



H -- 



= 4000 



m 





I 



VII 



1 - XII 



I— XII 



I 



VII 



I— XII 



I 



VII 



I— XII 



60 



2°,8 



-10°,6 



-3°,5 



740 



575 



568 



572 



443 



431 



437 



70 



-1°,3 



-22 n ,0 



-12°,8 



743 



575 



563 



569 



441 



423 



431 



80 



-4°,3 



-28°,7 



-20°,6 



748 



577 



563 



567 



441 



420 



427 



90 



-6°,0 



-33 \3 



-25°,0 



750 



578 



562 



566 



441 



416 



424 



(90)- (60) 



-8°,8 



-22°,7 



-21°,5 



+10 



+3 



-6 



-6 



-2 



-15 



-13 



Widzimy stąd, że na poziomie morza (H = Om) ciśnienie wzrasta od <f = 60S do 

 bieguna południowego; wzrost ten nie jest jednak ciągły, gdyż między f= 60S i rp ś= 70S 

 leży zaznaczona już powyżej „rynna" niższego ciśnienia. 



Z zestawienia Meinardusa widać zarazem, że już na wysokości 2000 m anty- 

 cyklon antarktyczny ustępuje w zimie półkuli południowej miejsca cyklonowi bieguno- 

 wemu. W styczniu antycyklon sięga 3 km. 



*) Deutsche Siidpolar-Expedition 1901 bis 1903. Herausgegeben von Erich von Drygalski. 

 Meteorologie, I Bd., erste Halfte, Heft II. W. M e i n a r d u s: Meteorologische Ergebnisse der Winter- 

 tation des „Gauss" 1902 bis 1903. Fortsetzung pp. 127 bis 339, in 4°, Taf. XIV bis XVI und 2 Abbil- 

 dungen im Text. (Berlin, Febr. 1911). Por. także szczegółowy referat I. Hanna w Met. Zeits. 1911. 



