132 



dzy 80 do 105°E. Dziedzina pierwsza leży na WNW od Cap Adare, o drugiej była 

 już mowa powyżej, dziedzina trzecia położona jest od strony południków środkowych 

 Atlantyku, a czwarta na północ od „Gauss-Station". 



Istnienie minimum drugiego (65°S, 90°W) jest bardzo pod znakiem zapytania. Na- 

 tomiast jako ustalony uważać można pogląd, że w Antarktydzie Wschodniej ciśnienie 

 jest między 60 i 70°S niższe, niż w odpowiadających szerokościach Antarktydy Zachod- 

 niej; znajdujące się tu wysokie lądy są powodem tego zjawiska i wywołują przerwę 

 w pasie południowym niższego ciśnienia. 



Niektórzy sądzą (por. National Antarctic Expedition 1901 — 1904, Meteorology, 

 Past I, London, 1908), że najniższe ciśnienie występuje na granicy ruchomych mas lo- 

 dowych; ta ostatnia granica przypada jednak na północ od 50°S (między 45°W i 53°E), 

 ciśnienie natomiast jest w tych szerokościach znacznie wyższe, niż między 60 i 65°S. 



Na zakończenie przytaczamy jeszcze w krótkości uwagi o przebiegu rocznym ciś- 

 nienia w okolicach bieguna północnego. H. Mohn opracował*) z wielką starannością 

 rezultaty norweskiej wyprawy arktycznej F. Nansena z lat 1893/1896. Poniżej po- 

 dajemy główniejsze rezultaty meteorologiczne tej wyprawy, ograniczając się do badań 

 nad przebiegiem i rozkładem ciśnień w okolicach bieguna północnego. 



Ponieważ położenie okrętu „Fram" ulegało zmianom, podajemy poniżej obok ci- 

 śnień średnich miesięcznych, także i wartości przeciętne spółrzędnych geograficznych. 



Ciśnienie średnie (na poziomie morza z poprawką na ciężkość) w czasie wyprawy 

 Fram a (położenie przeciętne 82°,7N, 89 u ,2EGr.) 



'f (N) 



82,6 



82,7 



82,7 



82,9 



83,2 



83,1 



82,9 



82,8 



83,1 



82,5 



82,0 



82,4 



X (E. Gr.) 



93,3 



87,2 



86,6 



81,8 



75,5 



71,8 



70,8 



102,4 



100,9 



114,8 



104,8 



98,0 





I 



II 



III 



IV 



V 



VI 



VII 



VIII 



IX 



X 



XI 



XII 



1893 

















60,0 



54,5 



61,9 



60,0 



73,1 



1894 



62,0 



55,4 



46,3 



62,6 



65,7 



58,1 



56,4 



61,2 



58,0 



56,1 



61,3 



50,4 



1895 



62,0 



70,4 



68,3 



64,7 



58,6 



55,2 



54,1 



61,4 



53,8 



65,5 



55,9 



61,3 



1896 



55,4 



48,9 



60,4 



61,9 



60,1 



62,5 



58.4 





śred. 



59,8 



58,2 



58,3 



63,1 



61,5 



58,6 



56,3 



60,9 



55,4* 



61,1 



59,1 



61,6 



Średnie wyrównane przy pomocy wzoru V 4 (a-|-2b + c) 



wyrówn. || 59,8 | 58,7 | 59,5 j 61,5 | 61,2 | 58,7 | 58,1*| 58,5 | 58,2 | 59,2 | 60,2 [ 60,5 



Ciśnienie najwyższe przypada w kwietniu (maximum drugorzędne w grudniu); ci- 

 śnienie najniższe występuje w lipcu. Średnie ciśnienie roczne wynosi 759,6 mm. 



§ 29. Przesuwanie się mas powietrznych w okresie rocznym. 



Z map izobar wiadomo już oddawna, że ciśnienie średnio w zimie jest najwyższe 

 nad kontynentami (z wyjątkiem wysokich gór); w Islandji zaś i około wysp Azorskich 

 maximum ciśnienia wypada na wiosnę i w ciągu lata tak, że w okresie rocznym ist- 

 nieje pewne przesuwanie się mas powietrznych między lądami i przestrzenią mórz. 

 Zauważono jednak, że na półkuli południowej ciśnienie na oceanach jest w tamtej- 



*) The Norwegian North Polar Expedition 1893/96. Scientific Results edited by Fridtjof Nan- 

 sen. Vol. VI, Meteorology by Mohn. With twenty Plates. (p. 659. Christiania, London, Leipzig, 1905> 

 Por. także „Meteorologie des Nordpolarbassins" w „Meteorologische Zeitschrift" (1906). 



