136 



Z drugiej jednak strony trzeba tu zaznaczyć, że obliczony przez S p i t a 1 e r a spa- 

 dek ciśnienia o 2,08 mm między 0° i 50° S jest w przybliżeniu dwa razy większy, niż 

 to wymaga wymiana powietrza między tą strefą a półkulą południową. Dla otrzymania 

 bowiem nadwyżki ciśnienia 0,78 mm w styczniu między równikiem i 80° N wystarczył- 

 by spadek ciśnienia tylko o 1,07 mm między równikiem i 50° S; wartości bowiem kom- 

 pensacji ciśnienia dla dwóch dziedzin są w stosunku odwrotnie proporcyonalnym wzglę- 

 dem ich powierzchni. Ponieważ zaś na strefę od równika do 80° N przypada 49,2?^ 

 całej powierzchni ziemi, a na strefę od cp = do tp = 50S, tylko 38,3%, więc różnica 

 ciśnień od lipca do stycznia w strefie między równikiem i 50° S, równoważąca spadek 

 ciśnienia od stycznie do lipca na półkuli północnej do 80° N, winna być 



x : 0,78 = 49,2 : 38,3, skąd x= 1,1 mm. 



Wynika stąd wniosek, że deficyt faktyczny w strefie od równika do 50° S jest 

 o 1 mm większy od obliczonego, a więc że dla wywołania potrzebnej zwyżki ciśnienia 

 w styczniu trzeba założyć dopływ mas powietrznych z okolic poza 50° S do bieguna 

 południowego t. j. przedewszystkiem z okręgu antarktycznego. 



Posługując się opracowaniem H. Mohna*) stosunków meteorologicznych według 

 wyprawy F r a m a i wykreślonemi przez tego badacza mapami ciśnień dla okolic arkty- 

 cznych, rozszerza W. Meinardus swe dane na całą półkulę północną. Znajduje on 

 przedewszystkiem, że w strefie od 80° N do bieguna północnego ciśnienie rzeczywiste 

 jest w styczniu o 1,07 mm niższe niż w lipcu. Łącząc zaś wzrost o 0,78 mm (między 

 i 80 U N t. j. dla 98,4% powierzchni półkuli północnej) ze spadkiem o 1,07 mm (mię- 

 dzy 80° N i biegunem N t. j. dla 1,6% tejże powierzchni), otrzymamy wzrost ciśnienia 

 od lipca do stycznia o 0,75 mm dla całej półkuli północnej. 



O tąż samą wartość 0,75 mm musi więc być ciśnienie w styczniu niższe od da- 

 nych w lipcu na półkuli południowej. Ponieważ zaś między równikiem i 50° S mamy, 

 według danych R. Spitalera, spadek ciśnienia od lipca do stycznia aż o 2,08 mm 

 (t. j. blizko trzy razy więcej niż potrzeba dla skompensowania nadwyżki ciśnień na ca- 

 łej półkuli południowej, a więc strefa między 50 U S a biegunem południowym winna 

 dać nadwyżkę 3,6 mm ciśnienia w styczniu nad lipcem, aby średnia ogólna dla całej 

 półkuli południowej równoważyła dane dla półkuli północnej t. j, wyniosła 0,75 mm 

 spadku od lipca do stycznia. 



Wartość 3,6 mm wynika z następującego rachunku 



2,08 mm X 38,3 (wielkość procentową obszaru między równikiem a 50° S) — 

 — 0,75 mm X 50 (obszar procentowy półkuli północnej) = 41,95 mm 



Dzieląc tę ostatnią liczbę przez 11,7 (wielkość procentową obszaru między 50° S 

 a biegunem południowym w stosunku do powierzchni obu półkul), otrzymamy podaną 

 wyżej wartość 3,6 mm. 



Obecnie należy zbadać, czy nadwyżka 3,6 mm w ciśnieniu styczniowem nad lip- 

 cowem stosuje się do całej strefy od50°S do bieguna południowego i jak się rozdziela 

 ona na pojedyńcze pasy. 



*) H. Mohn. The Norwegian North Polar Expedition 1 89 3 /6- Scientific Results edited by Fridtjof 

 Nansen. Vol. VI. Meteorology by Mohn. With twenty Plates. Christiania, 4°, p. 659,1905. 



