142 



ROZDZIAŁ VI. 



O zmienności średniej ciśnienia powietrza w Europie 



i na kuli ziemskiej. 



Oprócz ustalenia wartości średnich badanie zmienności poszczególnych elementów 

 meteorologicznych stanowi bardzo ważną cechę klimatu danego terytoryum. Zmienność 

 nieokresowa może być rozważana bądź jako t. zw. zmienność bezwzględna, bądź też 

 jako zmienność średnia, zmienność z doby na dobę itp. 



Pod zmiennością średnią ciśnienia powietrza rozumiemy odchylenie przeciętne, 

 obliczone bez względu na znak, od wartości średniej dla poszczególnych okresów mie- 

 sięcznych lub rocznych w pewnym szeregu lat. Znajomość zmienności jest szczególnie 

 ważna dlatego, że pozwala ocenić w jakich granicach wahają się rozważane wartości 

 w danym szeregu lat oraz wyznaczać prawdopodobieństwo pojawiania się pewnych ci- 

 śnień przeciętnych i ich błąd prawdopodobny. 



Niechaj szereg obserwowany obejmuje n lat i niechaj M oznacza przeciętną war- 

 tość miesięczną ciśnienia w ciągu tego okresu. Odejmując od obserwowanych ciśnień 

 średnich miesięcznych wartość przeciętną M otrzymujemy odchylenia E dodatnie lub 

 ujemne. Oznaczmy przez [E] sumę tych odchyleń bez względu na znak, a przez [E 2 ] 

 sumę kwadratów odchyleń. Wtedy zmienność średnia wyrazi się wzorem 



Jeżeli wolno jest stosować w przybliżeniu wzo r y rachunku prawdopodobieństwa 

 do rozważania przebiegu czynników meteorologicznych (których odchylenia nie mają, 

 ściśle biorąc, charakteru błędów przypadkowych), to wtenczas błąd prawdopodobny e 

 poszczególnej obserwacyi i błąd \>. odnośnej średniej oblicza się według wzorów 



§ 33. zmianach nieokresowych ciśnienia powietrza. 



z = — • [E] 

 n 



e = + 0.6745 



|t = ± 0.6745 



Według teoryi błędów przypadkowych na 10000 odchyleń winno być 7359 więk- 

 szych od 72 e > 5000 większych od e, 1774 większych od 2e, 430 większych od 3e, 

 70 większych od 4e i 7 większych od 5e. 



