143 



Biorąc okres 50-letni (1851/1900) otrzymujemy według A. Angot dla 12 mie- 

 sięcy w Paryżu następujące liczby (na 1000 danych) odchyleń równych lub wyższych 

 od '/2 e, e, 2 e, 3 e i 4 e: 



Va e e 2e 3e 4e 



Obserw. 733 507 200 40 3 



Teorya 736 500 177 43 7 



Rezultat ten oraz dane analogiczne dla innych miejscowości wskazują, że wzory 

 rachunku prawdopodobieństwa mogą być, zwłaszcza dla mniejszych odchyleń ciśnienia 

 powietrza, w ograniczonym zakresie stosowane przy badaniach przebiegu elementów 

 klimatycznych. 



Dla badania zmian nieokresowych ciśnienia można posługiwać się wogóle nastę- 

 pującemi wielkościami: 



1) zmienność średnia ciśnienia, obliczana jako odchylenie przeciętne (bez wzglę- 

 du na znak) poszczególnych wartości miesięcznych, rocznych lub dobowych od odpo- 

 wiednich przeciętnych wieloletnich. Tą zmiennością średnią zajmiemy się wyłącznie 

 w dalszym ciągu niniejszego rozdziału. 



2) zmienność z doby na dobę jako różnica przeciętna (bez względu na znak lub 

 też z uwzględnianiem znaku) ciśnień średnich lub terminowych w odstępach 24-go- 

 dzinnych. 



3) wahanie lub zmienność bezwzględna, obliczana z różnicy między wartością wo- 

 góle najwyższą lub najniższą, obserwowaną w danym miesiącu lub roku w ciągu do- 

 statecznie długiego okresu lat. 



4) wahanie przeciętne nieokresowe ciśnienia powietrza, wyprowadzane jako war- 

 tość średnia dla rozpatrywanego szeregu lat różnicy między najwyższym i najniższym 

 wogóle stanem barometru w danym okresie miesięcznym. 



5) wartość średnia wszystkich lub też tylko pewnych wybranych spadków i pod- 

 noszeń się stanu barometru w ciągu danego miesiąca. Według tej ostatniej metody 

 opracował W. Lockyer przebieg „isanakatabar" na półkuli południowej, a R. Me- 

 recki swe „fale ciśnienia". 



W pracy „O zmienności nieokresowej temperatury powietrza", drukowanej w to- 

 mie XXXV „Rozpraw Akademii Umiejętności w Krakowie" R. Me recki określa cał- 

 kowitą falę ciśnienia powietrza przez trwanie w dniach zmiany nieokresowej ciśnienia 

 (od spadku do podniesienia). „Fale ciśnienia" można charakteryzować albo przez dłu- 

 gość fal w czasie, wyrażając liczbą dni przeciętne ich trwanie w ciągu miesiąca, albo 

 też przez znajdowanie odpowiedniej wysokości fali. R. Merecki wyznaczał tylko 

 długość fal, notując dzień po dniu, czy miało miejsce wzmożenie się ciśnienia, czy 

 też zmniejszenie, uwzględniając przytem najmniejsze nawet różnice w średniej dzien- 

 nej; rozpoczynano przytem zawsze od dnia pierwszego na drugi danego miesiąca, koń- 

 cząc ostatnim dniem miesiąca na pierwszy następnego. 



Dzieląc znalezioną liczbę dni spadającego ciśnienia i liczbę dni wzmagającego się 

 ciśnienia przez odpowiednią liczbę zmian znaku, znajduje się przeciętny czas trwania 

 „fali" spadku i „fali" podniesienia, w sumie zaś średnią falę całkowitą, przybliżenie 

 odpowiadającą fali naturalnej. 



