148 



10° 



20° 



30° 



40° 



50° 



60° 



70° 



,57 



,80 



,93 



1,02 



1,04 



1,01 



,89 



,80 



,64 



,67 



,81 



,81 



,77 



,60 



,71 



,60 



,60 



,62 



,59 



,57 



,54 



,78 



,45 



,38 



,47 



,49 



,47 



,33 



w przybliżeniu wartości, która otrzymuje się według kątów między wiatrem i gradien- 

 tem ponad lądami i morzem; pokryte lodami morza między 70° i biegunem zachowują 

 się przytem podobnie, jak i kontynenty. 



Z otrzymanych obserwacyj wartości W nad kontynentami i oceanami, wypada 

 według W. K ó p p e n a dla czynnika F: 



„. [ Kontynent 

 Zima l „ J 

 | Ocean 



j , f Kontynent 

 Lato { „ 



i Ocean 



Rozumowania powyższe tłómaczą nam przyczyny mechaniczne wahań nieokreso- 

 wych ciśnienia; pozostają jeszcze do wyjaśnienia różnice dla pór roku, a także między 

 wybrzeżami zachodnim i wschodnim. 



Mapy izoterm kuli ziemskiej wskazują istotnie, że izotermy w zimie są bardziej 

 skupione niż w lecie i że między tp = 20 a 60 występują one liczniej na wybrzeżach 

 wschodnich kontynentu, niż na zachodnich. Fakt ten prowadzi do założenia, że więk- 

 sze gradienty termiczne sprzyjają tworzeniu się znaczniejszych wahań ciśnienia. 



W. K ó p p e n znajduje, że wartość W wyrazić można wzorem przybliżonym 



W = 2150(A t +10) | 4^Sin ^p_ +k | 

 gdzie A t oznacza różnice temperatury między 20 i 60° N. 



§ 35. Poszukiwania N. Ekholma o związku między wahaniami miesiącznemi 

 ciśnień a temperaturą, wilgotnością powietrza i szerokością geograficzną. 



W rozprawie „Ober die monatlichen Luftdruckschwankungen und dereń Beziehung 

 zu den monatlichen Lufttemperaturschwankungen, der Luftfeuchtigkeit und der geogra- 

 phischen Breite" (Arkir for Matematik, Astronomi och Fysik; T. 10, N° 3; Upsala 

 & Stockholm, 1914) posługuje się Nils Ekholm wzorem 



W = a Sin n cp. <I> -f- b Sin n cp. T 



gdzie W oznacza, przeciętne wahanie miesięczne ciśnienia, T — odpowiadające wahanie 

 temperatury i O prężność pary wodnej; <p oznacza szerokość geograficzną danej miej- 

 scowości; a a, b i n stałe, które otrzymać można zapomocą metody najmniejszych 

 kwadratów. 



Między 52 — 62° N znajduje Ekholm 



n = 2, a = 8,730, b= 1,072. 



lub dokładniej 



n = 2,241, a = 9,177, b = 1,104. 



Np. Dla Warszawy (tp = 52°,2 N) otrzymuje się dla dziesięciolecia 1893/1902 

 według obserwacyj bezpośrednich 



W = 32,1 O = 3,69 T = 20,8. 



