169 



Dla m — 3 będzie : 



RoM = yf l_4p ; R 2 ., 2 = l/ R,,„ = ]/ 1-^' • (19) 



Im bliższą jedności jest wartość R, tern dokładniej wyznaczyć się daje 8x { według od- 

 chyleń szeregów pozostałych. Dla R — 1 każda wartość x, daje się ściśle wyznaczyć 

 z wartości pozostałych zmiennych i stosunek korelacyjny przechodzi w zależność funk- 

 cyonalną. 



§ 41. korelacyi w przebiegach ciśnień średnich miesięcznych względem 



Warszawy. 



Weźmiemy za punkt wyjścia Warszawę i będziemy obliczali czynniki korelacyjne 

 różnych miejscowości względem Warszawy, biorąc ciśnienia średnie miesięczne w okre- 

 sie pięćdziesięcioletnim od r. 1851 do r. 1900. 



Rachunki będą wymagały przedewszystkiem obliczenia odchyleń ciśnień średnich 

 miesięcznych od odnośnych średnich pięćdziesięcioletnich oddzielnie dla każdego mie- 

 siąca i roku w pomienionym okresie. Mając odchylenia, obliczamy wartości czynnika 

 korelacyjnego r i odpowiadający błąd prawdopodobny / według wzorów: 



r = 



E Sx . Sy 



£(8x)*.S(8y)a 



r-)n 



4 



(1 bis; 



Wobec wybranego okresu pięćdziesięcioletniego (n = 

 znaczyć w funkcyi r według wzoru 



f = 0,094(1 — r 2 ). 



50), wartość / można łatwo wy- 



Dla poszczególnych wartości czynnika korelacyjnego r otrzymujemy w tym wy- 

 padku następujące błędy prawdopodobne /: 



0,00 

 0,33 



. 0,32 

 . 0,45 



f 



0,09 

 ,08 



0,46 . 

 0,57 . 

 0,66 . 



0,56 

 0,65 

 0,72 



,07 

 ,06 

 ,05 





|r| 



f 



0,73 



. . 0,79 



0,04 



0,80 



. 0,85 



,03 



0,86 



. . 0,92 



,02 



0,93 



. 0,97 



,01 



0,98 



. . 1,00 



,00 



Uwaga. 

 Dla r | od 0,00 do 0,45 



1*1 <6 f. 

 Dla r od 0,46 do 1,00 



Ir! >6 f 



Widzimy stąd, że od r = 0,46 incl. otrzymujemy t. zw. granicę Huttona, dla 

 której błąd sześciokrotny jest mniejszy od samego czynnika korelacyjnego. 



Wracając do wyznaczania korelacyi w przebiegach ciśnień średnich miesięcznych, 

 zaznaczymy, że porównanie z Warszawą dokonane zostało dla 50 miejscowości, z któ- 

 rych 8 leży poza Europą. Do tych ostatnich należą mianowicie 2 stacye w Indyach 

 Wschodnich (Madras, Bombayj, 2 stacye w Syberji (Barnauł, Nerczyńsk-Kopalnia), 

 1 w Afryce (Capetown), 1 w Ameryce Południowej (Rio de Janeiro) 1 w Ameryce Pół- 

 nocnej (Toronto) i 1 stacya w Islandji (Stykkisholm). 



Pam. Fizyogr. — T. XXIV. — Meteorologia. 



22 



