172 



Miejscowości bardziej odległe od Warszawy, jak Madras, Bombay, Capetown, Rio 

 de Janeiro i Toronto dają przeważnie blizkie wartości r o zmiennym znaku, co do- 

 wodzi, że praktycznie nie zachodzi tu żadna korelacya w przebiegu ciśnień średnich 

 w stosunku do Warszawy. 



§ 42. Czynniki korelacyjne ciśnienia względem różnych miejscowości. 



Gdy w Tab. XXX wszystkie czynniki korelacyjne obliczane były wyłącznie w sto- 

 sunku do Warszawy, mamy w Tab. XXXI analogiczne zestawienie w stosunku do 9 innych 

 miejscowości, a mianowicie dla Stykkisholmu, Upsali, Paryża, Triestu, Moskwy, Nagy- 

 Szeben, Ekaterynburga, Toronto i Rio de Janeiro. Odchylenia ciśnień średnich mie- 

 sięcznych zestawiane były wszędzie dla pełnego okresu pięćdziesięcioletniego od r. 1851 

 do r. 1900. 



W stosunku do Stykkisholmu w Islandyi otrzymują się (zwłaszcza w półroczu zi- 

 mowem) znaczne wartości ujemne czynnika korelacyjnego dla ciśnień na kontynencie 

 europejskim, poza Skandynawją i Rosyą Północną. Czynniki te wzrastają, co do swej 

 wartości bezwzględnej, a w miarę posuwania się ku południo-zachodowi. W półroczu 

 letniem korelacya jest słabsza bezwzględnie i mniej stała co do znaku. 



W stosunku do Upsali widzimy szybki spadek czynnika korelacyjnego w kierunku 

 Europy Południowej, a dosyć znaczne wartości dla Petrogradu. Moskwy i nawet dla 

 Warszawy. 



Paryż daje silną korelacyę ciśnień z Europą Środkową (Warszawa, Wiedeń, Ber- 

 lin) oraz z miejscowościami na południu jak Oviedo, Rzym i Trieste. Natomiast kore- 

 lacya jest słaba dla Skandynawji i Rosji. Trieste wykazuje podobny do Paryża rozkład 

 czynników korelacyjnych na terytoryum Europy. 



W stosunku do Moskwy korelacya ciśnień osiąga wartości dosyć znaczne dla Eu- 

 ropy Północnej i dla Syberyi w półroczu zimowem, słabnie natomiast w ciągu lata. 

 Dla Europy Środkowej i Zachodniej korelacya ciśnień z Moskwą jest wogóle nieznaczna 

 jednak w lecie przeważnie nieco większa niż w porze zimowej. 



Nagy-Szeben daje w zimie dość wysokie wartości czynników korelacyjnych dla 

 Europy z wyjątkiem części północnych i północno-wschodnich. Dla Islandji korelacya 

 ciśnienia jest ujemna względem Nagy-Szeben; czynniki dochodzą prawie i przekraczają 

 — 0,50 dla miesięcy od września do lutego włącznie. 



Ekaterynburg jest korelacyjnie „spowinowacony" z miejscowościami Rosji Północ- 

 nej oraz Syberji Zachodniej i Środkowej; Syberja Wschodnia (jak pokazuje przykład 

 kopalni Nerczyńskiej) daje już nieznaczne czynniki korelacyjne. 



Przykłady dla Toronto i Rio de Janeiro wskazują, że miejscowości odległe o pa- 

 rę tysięcy kilometrów dają dla ciśnienia czynniki korelacyjne przeważnie znikome, nie- 

 charakterystyczne i o zmiennym znaku. 



§ 43. Zastosowanie wzorów korelacyi cząstkowej do badania przebiegu ciśnienia 



powietrza. 



Przeróbmy następujący przykład, dotyczący korelacyi przebiegów ciśnienia po- 

 wietrza w styczniu dla Warszawy (Xi), Berlina (x 2 ) i Paryża (x 3 ) według wartości śre- 

 dnich miesięcznych w okresie 50-letnim od r. 1851 do r. 1900. 



