175 



Oznaczając wskaźnikiem 1 Warszawę, wskaźnikiem 2 Berlin i wskaźnikiem 3 Pa- 

 ryż, mamy, według Tab. XXX i XXXI następujące czynniki korelacyjne dla Warszawy 

 w stosunku do Berlina, dla Warszawy z Paryżem i dla Berlina w stosunku do Paryża. 



r 12 = 0,96 r ls = 0,80 r 23 = 0,90 



Czynniki korelacyi cząstkowej obliczamy stąd według wzorów (15): 



ri „ 3 - r i2-r i3 L r ij == = 0ł92 

 Ki— fu • / 1 — 4a 



r n>a = ; r »- ^» - r »» =-0,49 (20) 



|/l-r? 2 . T 1— ri 3 



r 23 r !2 • f l 



r?2 • Y\— ifa 



r '23 '12 • 'lł o 7 q 



W analogiczny sposób otrzymujemy dla przebiegu temperatury*) powietrza 

 w styczniu (w okresie 25-letnim od r. 1886 do r. 1910) następujące czynniki korela- 

 cyjne dla Warszawy (1), Berlina (2) i Paryża (3): 



Temperatura J r 12 = 0,88 r 13 = 0,68 r 23 = 0,80 



Styczeń | r 12 , 3 = 0,76 r 1S)2 = — 0,07 r 23n = 0,58 



Dla lipca rachunek korelacyjny daje: 



Ciśnienie f r 12 = 0,86 r 13 = 0,63 r 23 = 0,75 



Lipiec ( r 12j3 = 0,75 r 13 , 2 = - 0,04 r 2Sn = 0,53 



Temperatura i r ia = 0,87 r 13 = 0,57 r 2J — 0,83 



Lipiec j r 12 , 3 = 0,87 r 13(2 = — 0,55 r 23)1 =0,82 



Z przykładu powyższego wynika interesujący wniosek. Chociaż czynnik korela- 

 cyjny dla ciśnienia i temperatury w Paryżu miał. w stosunku do Warszawy, wartość 

 dodatnią, to jednak r 13 , 2 wskazuje na korelacyę ujemną. W myśl założeń rachunku 

 korelacyjnego znaczyłoby to, że dla stałych wartości ciśnienia i temperatury w Berlinie 

 odchyleniom dodatnim w Warszawie odpowiadałyby naogół odchylenia ujemne w Pa- 

 ryżu i naodwrót. Zresztą większe wartości ujemne dla r 13 , 2 wykazuje dla ciśnienia sty- 

 czeń, a dla temperatury lipiec; dla ciśnienia w lipcu i temperatury w styczniu mamy 

 r i3>a wprawdzie stale ujemne, ale blizkie do 0. 



Przytoczymy jeszcze rezultaty obliczeń korelacyi cząstkowej dla ciśnienia w Styk- 

 kisholmie (1), Nagy-Szeben (2) i Oviedo (3) w ciągu okresu 1851/1900. 



Otrzymujemy według wzorów (20): 



Ciśnienie J r 12 = — 0,49 r 13 = — 0,27 r 23 = 0,74 



Styczeń \ r 12 „ = -0,45 r„; 2 = 0,16 r 23>1 = 0,73 



Ciśnienie | r 12 == —0,15 r 13 = —0,31 r 23 = 0,43 



Lipiec | r, 2)3 = — 0,02 r M , a = — 0,28 r 23ll = 0,41 



*) Por. W ł. Gorczyński. Badanie współzależności przebiegów temperatury metod;) korela- 

 cyjną. Sprawozdania z posiedzeń Tow. Naukowego Warszawskiego. Rok VIII. Zeszyt 8. Str. 29. 1915 



