176 



Analogicznie wypadnie dla kombinacyi: Stykkisholm (1), Warszawa (2) i Eka- 

 terynburg (3). 



Ciśnienie J r 12 = —0,37 r 13 = 0,39 r 23 == —0,08 



Luty ( r 12)3 =:-0,38 r 13 , 2 = 0,39 r 23U = 0,07 



Ciśnienie j r 12 = — 0,50 r 13 = 0,25 r 23 = — 0,44 



Maj \ r 12)3 :=— 0,45 r 13)2 = 0,04 r 23)1 = — 0,26 



W tych dwóch ostatnich przykładach zastosowanie wzorów korelacyi cząstkowej 

 nie daje nowych rezultatów w porównaniu z rachunkiem korelacyi całkowitej. 



Jako przykład korelacyi wielorakiej przytoczymy pokrótce wyniki obliczeń korela- 

 cyjnych w zastosowaniu do badań warstw wyższych atmosfery, otrzymane przez 

 W. D ines'a z 450 wzlotów, z których 300 na kontynencie europejskim i 150 w Anglji. 

 Dane te zaczerpnięte zostały z publikacyi „The free atmosphere in the region of the 

 British Isles". 



Oznaczmy przez: 



1. P s = ciśnienie w mm na poziomie morza. 



2. T m = temperaturę średnią warstwy powietrznej między 1 i 9 km. 



3. P 9 = ciśnienie na wysokości 9 km. 



4. H c = wysokość troposfery liczoną do warstwy izotermicznej. 



5. T c = odpowiadającą temperaturę. 



Obliczając odpowiadające czynniki korelacyjne r 12 , r 13 i t. d. między parami roz- 

 ważanych wielkości, otrzymujemy następujące dane: 





hi 



hi 



hi 



ht 



r 23 



hi 



hi 



hi 



r 35 



hó 



r . . . 



45 



.65 



.65 



— . 50 



.90 



.75 - 



-. 35 



. 80 



— .45 



— . 65 



f . . . 



05 



.04 



.04 



.05 



.01 



.03 



.06 



.02 



.05 



.04 



Zauważymy, że wartości r obliczane były z grup złożonych przeważnie z 110 obserwacyj. 



Przechodząc od korelacyi całkowitej do korelacyi cząstkowej dla pięciu rozpatry- 

 wanych wielkości P s , T m , P 9 , H c i T c , zauważymy, że powyższe wartości nie są mię- 

 dzy sobą niezależne, a np. P 9 oblicza się w każdym poszczególnym wypadku z P s i T m 



Czynniki korelacyi cząstkowej mogą być rozmaitych stopni w zależności od liczby 

 wielkości wchodzących w grę. Ograniczymy się do podania paru przykładów: 



43>5 



0,55 r 34)12 = —0,05 r 45 , 123 = —0,64 



Np. czynnik r 45 , 123 oznacza korelacyę między H c i T c (wysokością na granicy troposfery 

 i temperaturą odpowiadającą), gdy P s , T m i P 9 nie ulegają zmianie. Jeżeli chodzi 

 o korelacyę między dwiema wartościami nie będącemi z sobą w związku, wtedy odno- 

 śny czynnik będzie zerem; tak np. r 15 , 234 = 0. 



Obliczanie czynników korelacyi cząstkowej pozwala niekiedy lepiej i bliżej oce- 

 niać wpływy poszczególne między wartościami badanemi, niż to uczynić można przy 

 pomocy zestawień korelacyi całkowitej. 



§ 44. korelacyi w przebiegach ciśnień i temperatur średnich miesięcznych. 



Dla znalezienia tej zależności wypadło zastosować rachunek korelacyjny do odchy- 

 leń ciśnień i temperatur średnich miesięcznych dla jednej i tej samej miejscowości. 

 W tym celu wybrano 9 punktów, dla których rezultaty obliczeń czynnika korelacyjnego 

 dla okresu 50-letniego 1851/1900) między ciśnieniem atmosferycznem i temperaturą 

 dowietrza zestawione są w Tab. XXXII. 



