182 



f) Izobary dla wycinka zachodniego Antarktydy przeprowadzone zostały według 

 rozprawy R. Mossmanna p. t. „The Meteorology of the Weddel Quadrant and adja- 

 cent areas" (Transactions of the R. Society of Edinburgh; XLVII, N° 5, 1909). 



Dla łatwo zrozumiałych względów nie można było sprowadzać wszystkich ciśnień 

 średnich dla różnych części świata do wspólnego okresu. 



Wartości ciśnień średnich obliczone zostały zarówno dla poziomu morza (Tab. A 

 podana w tekście streszczenia francuskiego), jak i dla poziomu przeciętnego stref 

 równoleżnikowych według obliczeń H e i d e r i c h a l ), do których dodano przypuszczal- 

 ne wzniesienia przeciętne stref 80— 90°N (100 m) oraz 70— 80°S (1500 m) i 80-90°S 

 (2500 m). W związku z tymi dodatkami wysokość przeciętna powierzchni na półkuli 

 południowej wynosi 207 m (na półkuli północnej 298 m); dla całej kuli ziemskiej 

 wzniesienie średnie powierzchni ocenić można obecnie na 253 metry, gdy Heide- 

 rich podawał tylko 205 m. Niedokładności w ocenie wzniesień w okolicach arktycz- 

 nych i w Antarktydzie nie mogą zbyt zasadniczo zmienić tych liczb, zważywszy że 

 zajmują one (80 — 90°N i 70 — 90°S) tylko 4% ogólnej powierzchni ziemi, wynoszącej 

 ogółem 510.10 6 Km 2 . 



Biorąc np. dla wysokości przeciętnej strefy od 80°N do bieguna północnego 

 500 m (zamiast 100 m) oraz 2000 m (zamiast 1500 m) dla strefy antarktycznej 

 70— 80°S i 3500 m (zamiast 2500 m) dla strefy od 80°S do bieguna południowego, 

 otrzymamy 304 m dla wzniesienia średniego powierzchni na półkuli północnej oraz 

 246 m dla półkuli południowej. Przeciętnie wzniesienie powierzchni na obu półku- 

 lach wyniosłoby w tym wypadku 275 m. t. j. o 22 metry więcej niż poprzednio. 



Dla ułożenia Tab. B (podanej w tekście streszczenia francuskiego) potrzebna 

 byłaby znajomość nie tylko stosunków hypsometrycznych na kuli ziemskiej, ale także 

 i wyznaczenia temperatur przeciętnych dla poziomu morza oraz dla warstw powietrz- 

 nych o rozmaitej wysokości w różnych miejscach ziemi. Znajomość tych temperatur 

 przeciętnych dla warstw powietrznych potrzebna jest dla stosowania wzoru 



l °z b = logB -mW+kt 



o którym już wyżej była mowa. 



Temperatury przeciętne na poziomie morza wzięte były według H. Mohna 

 (60— 90°N), według map A. Buchana 2 ) oraz według W. Meinardusail. Han- 

 n a dla okolic podbiegunowych półkuli południowej. 



Dla uzyskania temperatur przeciętnych w różnych warstwach powietrznych posłu- 

 giwano się wartościami wzniesień Heidericha oraz przyjęto jednostajny spadek 

 temperatury ku górze w stosunku 5° na kilometr. 



Według Tab. A ciśnienie średnie na kuli ziemskiej wynosi 758,8 mm na pozio- 

 mie morza, gdy według Tab. B mamy 736,9 mm na poziomie przeciętnym kontynen- 



>) HeiderichF. Dic mittleren Erhebungverlialtnisse der Erdoberflache (Penck's Geogr. Ahh. 

 Bd. V; Wien. 1891). 



Por. także A. B a 1 d i t. Sur la repartition des terres et des mers a la surface du globe. (Annales 

 du Bureau Central Meteorologiąue de France. Annee 1906. Memoires Paris. 1910). 



-) Por. 1) H. Fritsche „Die mittlere Temperatur der Luft im Meeresniveau ais Funktion der 

 geographischen Liinge, Breite und Jahreszeit" (Riga, 1909). 



2) A. B u c h a n. Atlas of Meteorology by Bartholomew. 



3) R. S p i t a 1 e r. Die Warmeverteilung auf der Fićobeiflache (Wien, 1887) 



