185 



Dla całej kuli ziemskiej wypada we wszystkich miesiącach 758.8 mm; różnice 

 między obu półkulami (N — S) wynoszą 5.8 mm w styczniu i 0.0 mm w lipcu , na 

 różnicę przeciętną wypada 2.9 mm. 



Opierając się na różnicy 2.9 mm w wartościach ciśnień między styczniem i lip- 

 cem dla obu półkul, wnosićby można, że przemieszczanie się mas powietrznych odpo- 

 wiada masie warstwy rtęci o wysokości 2.9 mm, pokrywającej jednolicie całą po- 

 wierzchnię ziemi (510 . 10 ,; Km 2 ) i odpływającej peryodycznie w okresie rocznym z jed- 

 nej półkuli na drugą. Ta warstwa rtęci odpowiada warstwie wody 2.9X13.6 = 39.44 

 mm; mnożąc to przez powierzchnię ziemi otrzymamy 20,1 . 10' 2 Tonn. 



Zaznaczymy dla porównania, że ogólna masa atmosfery wynosi na poziomie prze- 

 ciętnym (U -=253 m) 5110. 1 1 - Tonn i równa się l /., 52 masie hydrosfery; w stosunku 

 zaś do całkowitej masy ziemi (o ciężarze gatunkowym 5,53) masa atmosfery wynosi 

 zaledwie Vi-i36-ooo- 



Zauważymy, że wahaniami mas powietrznych, ulegających w ciągu roku przesu- 

 nięciom poprzez równik i wynoszących zaledwie parę dziesiątych części odsetka ogól- 

 nej masy atmosfery, pragnie objaśnić R. Sp i tal er 1 ) drobne zmiany szerokości geo- 

 graficznej obserwowane na ziemi. 



Powyżej podane obliczenia wartości ciśnień dla półkul stosują się, jak to już pod- 

 kreślił J. Kleiber, a potem A. Angot, tylko do idealnej powierzchni ziemi jedno- 

 licie pokrytej wodą. Ze względu na istnienie kontynentów i na różnolitą ich rzeźbę 

 trzeba, dla otrzymania rzeczywistych stosunków rozkładu i przesuwania się mas po- 

 wietrznych, niezbędnie uwzględniać rozkład ciśnień na poziomach faktycznych. 



W Tabl. B zawarte są ciśnienia średnie na poziomie przeciętnym stref równoleż- 

 nikowych, a w Tab. C (podanej w tekście streszczenia francuskiego) rozkład i wahanie 

 roczne w ilości mas powietrznych, wyrażonych przez równoważne wysokości mas rtęci 

 pokrywających jednolicie powierzchnię ziemi (510. lO^Km 2 ). 



Gdyby te warstwy rtęci miały pokrywać tylko jedną półkulę (255. 10 ,; Km 2 ), wte- 

 dy wszystkie liczby Tabl. C należałoby zwększyć dwukrotnie. 



Zamiast warstw podanych w wysokościach słupa rtęci można obliczać odpowia- 

 dające masy powietrza w tonnach. W tym celu należy wysokości średnic warstw rtę- 

 ci, równoważne masom powietrznym znajdującym się nad odpowiednią strefą równo- 

 leżnikową, mnożyć przez 13,6 i następnie przez powierzchnię strefy. 



W Tabl. D (podanej w tekście streszczenia francuskiego) podane są masy powie- 

 trza iw bilionach tonn) i ich wahania w okresie rocznym; dane te obliczone są 

 z uwzględnieniem wzniesień przeciętnych dla poszczególnych pasów równoleżnikowych 

 według Tab. B; z tego względu strefy podbiegunowe mają ponad wyniosłym konty- 

 nentem Antarktydy mniej powietrza, niż w okolicach arktycznych. 



Uwzględniając średnie wzniesienia równoleżników, otrzymujemy następujący roz- 

 kład ciśnienia na kuli ziemskiej: 



') R. Sp i tal er. Dic periodisclien Luftmassenverschiebungen und ilir Einfluss auf die Lagenan- 

 derungen der Erdaxe (Breitenschwankungen). (Pet. Geogr. Mitt, Erganzungsheft .Nś 137; Gotlia, 1901). 



Pam Fizyogr. — T. XXIV. — Meteorologia. 



24 



