186 



Ciśnienie (700 mm +) na po- 

 ziomie przeciętnym półkuli 



Odchylenie od ciśnienia śred- 

 niego (I — XII) dla półkuli . 



Odchylenie od ciśnienia śred- 

 niego dla kuli ziemskiej 

 (736,0 mm) 



xii 



Półkula 

 VII 



S 



I — XII 



Diff 



38.8 40.6 39.8 



1.0 +0.8 



XII 



Półkula N 

 VII I— Xli Diff 



35,0 33,2 34.0 



+ 1.0 -0.8 



+ 1.9 +3.7 



L. 



1.9 --3.7 



1.8 



1.8 



Przeciętnie dla całej kuli ziemskiej ciśnienie x ) we wszystkich miesiącach wypada 

 stale 736,9 mm; różnica między półkulą południową (S) i północną (N) wynosi 

 w grudniu 3,8 mm, w lipcu 7,4 mm, t. j. o 3,7 mm więcej, średnio dla dwunastu mie- 

 sięcy 5, 8 mm. 



Równość ciśnienia na całej kuli ziemskiej we wszystkich miesiącach wynika z te- 

 go, że, chociaż możliwe są przemieszczenia mas powietrznych, to jednak ogólna 

 masa atmosfery pozostaje bez zmiany. 



Z danych powyższych wynika, że między obu półkulami istnieje różnica ciśnień 

 średnio o 5,8 mm i że między niemi występuje w ciągu roku wymiana okresowa 

 mas powietrznych. Wielkość tej wymiany obliczyć można z uwagi, że różnica w sta- 

 nie barometru między miesiącami skrajnymi grudniem i lipcem wynosi dla obu półkul 

 1,84 mm, a więc transport powietrzny odpowiada masie warstwy rtęci o wysokości 

 1,84 mm, pokrywającej jednolicie całą powierzchnię ziemi i odpływającej peryodycz- 

 nie z jednej półkuli do drugiej. Ta warstwa rtęci odpowiada warstwie wody 

 1,84X13,6 = 25,62 mm; ponieważ zaś całkowita powierzchnia ziemi ma 510.10 6 Km 2 , 

 otrzymamy dla wymiany mas powietrznych na obu półkulach w okresie rocznym war- 

 tość 12760. 10 12 Kg lub 12,8. 10 12 Tonn. 



Znaczy to, że w lipcu na półkuli północnej mamy o 6,4 bilionów tonn mniej 

 powietrza, niż w grudniu na tejże półkuli; taż sama różnica, tylko w kierunku odwrot- 

 nym, zachodzi między tymi miesiącami na półkuli południowej. Zauważymy przytem, 

 że ogólna masa atmosfery ponad faktyczną powierzchnią ziemi wynosi okrągło 5110 

 bilonów tonn. 



Przeprowadzając, wzorem A. S u p a n a, podobne rachunki dla czterech pasów 

 równoleżnikowych, otrzymujemy następujące wartości: 



(lipiec) - (grudzień) 



A. LIPIEC: 



I. 90—60° N otrzymuje od II . 



II. 60—10° N oddaje I . . . . 



oddaje III 



III. 10 N--70 S otrzymuje od II 



otrzymuje od IV 



IV. 70—90° S oddaje III ... 



biliony tonn 



0.77 

 0.77 

 6.60 

 6.60 

 1 95 

 1.95 



przyrost 

 0.77 



8.55 



ubytek 



7.37 



1.95 



Suma 



9.32 



9.32 



') O rozkładzie ciśnień na kuli ziemskiej pisali także: 1) A. T i 1 1 o. Recherches sur la repartition 

 de la temperaturę et de la pression atmospherique a la surface du globe. (St. Petersbourg, 1887). 

 2) L. Teisserenc de Bort. Repartition de la pression atmospheriąue a la surface du globe (Comp- 

 tes Rendus de 1'Academie des Sciences. T. 109, p. 878; Paris, 1889). 3) O. Baschin. Zur Frage des 

 jahreszeitlichen Luftaustausches zwischen beiden Hemispharen. (Zeitschrift des Ges. fur Erdkunde zu 

 Berlin. T. XXX 1895). 



