2 



nadpsute albo wreszcie butwiejące pieńki po ściętych drzewach w ziemi sterczące. Na- 

 padają też chętnie i chciwie budulec, ale tylko cięty w niewłaściwej porze i mogą się 

 stać z tego powodu dla różnych wiązań budowlanych oraz parkanów i płotów w mniej- 

 szym lub większym stopniu szkodliwemi, a nawet niebezpiecznemi skoro się w większej 

 ilości pojawią i jeszcze gromadniej w rzeczonych środowiskach rozmnożą. 



W postaci gąsienic żyją do trzech lat przeważnie takie gatunki, które się trzymają 

 drzew, te zaś, które się lęgną w roślinach zielnych, odbywają przemianę zupełną 

 w przeciągu jednego roku i mniej są szkodliwe. Naogół biorąc owady omawiane, 

 lęgnąć się w drzewach zepsutych lub schnących, są dla gospodarstwa naszego, zwłaszcza 

 leśnego, niezbyt szkodliwe. 



Zwykle doskonałe owady, t. j. samice wkrótce po wykluciu z poczwarki i zaraz 

 po kopulacyi, rozpoczynają pracę nagryzania drzew, kory oraz łodyg roślin zielnych 

 i w wygryzionych jamkach lub między szparkami kory składają jajka. Wylęgnięte wkrótce 

 potem gąsienice w miarę swego wzrostu tocząc stopniowo wnętrze kory i drzewa dostają 

 się coraz głębiej. Zawzięta ich praca, pomimo że odbywa się niby powoli, postępuje 

 właściwie dość szybko zważywszy, że gąsienice są bardzo obżarte, dość szybko rosną, 

 a grubiejąc coraz więcej rozszerzają znacznie kanały, które w drzewach toczą. Kanały 

 takie i przewody przechodzą na wskroś grube nawet pnie (Cerambyx heros) sosen, dę- 

 bów, brzóz, osiczyn i t. p. Skoro gąsienica ma niedługo zamienić się w poczwarkę, 

 t- j- gdy już odpowiednia pora na to nadchodzi, wtedy wygryza ona naokół siebie 

 obszerniejszą przestrzeń aby się módz ku uczynionemu otworowi odwrócić, następnie 

 toczy stopniowo przewód naokół siebie i wydostawszy się bliżej otworu zaprzestaje 

 swej pracy pod zimę, pozostając jakiś czas w miejscu. Za nadejściem cieplejszej pory 

 gąsienica przepoczwarza się, dalsze zaś toczenie odpowiednio do objętości ciała owada 

 aby się mógł na zewnątrz wydostać, przypada już doskonałemu chrząszczowi. 



Gąsienice wszystkich gatunków są mniej więcej podobnie ukształtowane. Ciało 

 ich złożone jest z trzynastu pierścieni, głowa z b. silnemi i twardemi szczękami — za- 

 zwyczaj niewielka, bywa nieraz b. drobna, przyczem dwa lub trzy pierwsze jej pierście- 

 nie są zazwyczaj obrzękło rozszerzone i łudząco naśladują kształt dużej głowy okrągłej. 

 Jest to jednak późniejsze przedkarcze oraz dwa zrośnięcia międzypiersia. Dalsze pier- 

 ścienie są w obwodzie o wiele węższe, lecz też silnie obrzęknięte, bardziej lub mniej 

 ze sobą zwarte lub ścieśnione; ostatni, t. j. trzynasty, jest najmniejszy, często mocno 

 zwężony lub guzikowaty. Barwa gąsienic jest przeważnie biała, głowa rdzawa, a na 

 pierścieniu przedkarcza widać dwie rozstawione, żółto rdzawe lub brunatne, prawie 

 czworokątne, spore, lśniące plamy. Z wnętrza ciała przebija jego zawartość szarawa zło- 

 żona ze stoczonego i trawionego próchna kory lub drzewa, co jest powodem, że ciało 

 gąsienicy wpada w różnorodne barwne odcienie, które przechodzą stopniowanie od 

 jasno-błękitnego aż do buraczkowego. Zjawisko to spotykamy u młodych gąsienic, 

 starsze natomiast są bielsze i posiadają odcień ochrowy z nieprzezroczystą powierzchnią 

 ciała. Nogi mają albo bardzo krótkie i niedokształcone (a jest tychże trzy pary) lub 

 też, i to przeważnie, są beznogie, a poruszają się przez skupianie lub rozszerzanie 

 pierścieni; nie chodzą przeto lecz pełzają. Zrzucanie dawnej skóry odbywa się kilka 

 razy do roku. 



Przed przepoczwarzeniem się gąsienica albo urabia sobie jajowaty kokon (Prionus) 

 powstały z drobnych okruchów stoczonego drzewa zlepionych kleistym płynem, który 

 wydaje z pyszczka i odwłoka, lub też, jak u gatunków które żyją pod korą, tworzy so- 

 bie gąsienica z drobnych włókien miazgi drzewnej owalne łożysko, w którem odby- 

 wa ostateczną przemianę. Poczwarki są do siebie również b. podobne, są bowiem 



