3 



zwykle białe, można jednak po icli kształtach odrazn rozpoznać niektóre rodzaje, rza- 

 dziej zaś rozróżnić same gatunki. Głowa jest zwykle podwinięta, pokrywy zasłaniają 

 skośnym swym podwinięciem spód ciała, różki zaś są rozmaicie pod spodem ciała 

 okrągiawo zwinięte. 



Ostateczne zrzucanie skóry, czyli przemiana w doskonałego owada, rozpoczyna się 

 pęknięciem zwierzchniej powłoki na grzbiecie, którą doskonały owad zrzuca z siebie 

 silnemi poruszeniami pierścieni brzucha. Świeżo wykluty owad jest zazwyczaj z po- 

 czątku białawy i miękki, a właściwe mu barwy występują dopiero po kilku godzinach, 

 poczem ciało jego stopniowo twardnieje, co trwa od 5 do 7 dni. Samice w odwłoku 

 swoim mają już gotowe jajka, które składają zaraz po ejakulacyi czyli ostrzykaniu sper- 

 mą i zapłodnieniu przez samca, poczem zwykle po kilku dniach giną. Właściwego 

 spółkowania i łączenia się końcem odwłoka przeważna ilość nie odbywa. 



Doskonałe owady pozostają albo na drzewach w których się wylęgły i żywią się 

 ich liśćmi czy też kwiatami, lub też wyfruwają dalej, rojąc się na różnych kwiatach ro- 

 ślin łąkowych lub ogrodowych, gdzie też odbywają kopulacyę. Wszystkie gatunki fru- 

 wają doskonale — w nocy lub w dzień, tylko w nocy lub wreszcie tylko w dzień pod- 

 czas silnego światła słonecznego, co jest właściwością pewnych gatunków. 



Jak widzimy charakterystykę kózkowatych trudno jest ująć w jeden ogólny sche- 

 mat, przejdziemy przeto do klasyfikacyi omawianej rodziny. 



Owady kózkowate możnaby podzielić na trzy duże grupy ze względu na osadze- 

 nie głowy. I tak: u pierwszej grupy przód głowy posiada położenie trochę pochyłe 

 ku swemu osadzeniu w przedkarczu, druga grupa ma położenie głowy i czoła zbliżające 

 się do kierunku prostopadłego, przyczem czoło jest słabiej lub silniej wypukłe, trzecią 

 zaś grupę stanowią kózki mające czoło i gębę zupełnie płaską, a kierunek od czoła 

 do szczęk jest u nich zupełnie prostopadły. Podział taki zgodny jest zupełnie z rze- 

 czywistością, systematyka obecna takiego układu jednak nie uznaje a dzieli rzeczone 

 owady na liczniejsze grupy czyli rody i szczepy, które posiadają przejściowe formy, 

 przyczem ciągłość przechodnia nie zawsze jest jednolitą, a zboczenia zdarzają się często 

 tu i owdzie. 



Ważną cechą u Cerambycidae są łapki, które u wszystkich gatunków bez wyjąt- 

 ku są z czterech członków złożone. Pierwszy z nich, szczególniej u trzeciej pary nóg, 

 jest zazwyczaj najdłuższy, dłuższy nieraz od trzech następnych razem wziętych; trzeci 

 członek jest rozdwojony na dwie płatkowate owalne połowy, które bywają bądź cał- 

 kowicie rozdzielone bądź też od strony nasady do połowy swej długości ze sobą zroś- 

 nięte. Ostatni członek opatrzony jest u zakończenia swego chwytnymi, zakrzywionymi, 

 dłuższymi lub krótszymi pazurkami. Spód łapek jest porośnięty krótkimi, b. gęstymi, 

 sztywnymi włoskami. Szczęki górne jak wspomniałem silne, zakrzywione, tęgie, sil- 

 nym na końcu zębem lub też dwoma zębami opatrzone. Macki są trójczłonkowe, małe, 

 przyczem dolne są drobniejsze od górnych, ostatni zaś członek jest ścięty, a koniec 

 jego płytko, lejkowato wydrążony. Oczy są zawsze duże, często obejmują znaczną część 

 głowy od jej wierzchu i spodu. Czasem osadzone wzdłuż głowy bywają też skośnie 

 umieszczone, zwykle nerkowate, od wewnętrznego brzegu często silnie głęboko wykro- 

 jone i jakby sporym nasadowym guzem maćków wgniecione. Czułki same są rozmai- 

 tej długości i ukształtowania. Najczęściej z jedenastu, o wiele rzadziej z dwunastu 

 członków złożone, długością swoją nie dosięgają nieraz nawet barków, bywają też dłuż- 

 sze od połowy długości ciała lub też tak długie jak takowe, często zaś o wiele dłuż- 

 sze, gdyż wynoszą niekiedy pięć razy wziętą długość ciała (Astynonsus aedilis). Samce 

 posiadają zawsze czułki tęższe i dłuższe niż samice. O tern tak bardzo różnorodnem 



