9 



i gubiące się ku zakończeniu. Toż samo można powiedzieć o brzeżnej krawędzi ota- 

 czającej z boków i u zakończenia pokrywy: jest ona z początku u barków szersza 

 niż u zakończenia, gdzie schodzi się z wąziutką krawędzią biegnącą po obu stronach 

 szwu, przyczem w miejscu połączenia tworzy u samców ostry drobny kolec. Samice są 

 tegoż kolca pozbawione. Podgięcia (epipleurae) rynienkowate poczynają się u nasady 

 pokryw dość szeroko, poczem zwężają się stopniowo ; poza guzem barkowym stają 

 się odrazu b. wązkie i zwężają się jeszcze bardziej, powoli dążąc ku swemu zakoń- 

 czeniu. 



Barwa ciała u samców jaśniej lub ciemniej rdzawo-brunatna z różnymi odcienia- 

 mi; u samic przeważnie smolasto-czarna. 



Gąsienice podobne są do gąsienicy Prionus, ale mają mniej nabrzęknięte pier- 

 ścienie i mniej rozszerzony pierwszy pierścień poza głową. Ciało gąsienicy nie po- 

 siada przytem żadnych kantów i wygórowari, jest postaci kiszkowatej, a pierścienie jej 

 ciała poznaczone są dwoma wszerz biegnącemi wciętemi zmarszczkami. Poza głową 

 umieszczone są dwie rozstawione, czworokątne, rude plamy, a w tern miejscu ciało jest 

 z wierzchu skorupkowate. Ogólna barwa ochrowo-biała. 



Omawiany owad toczy sterczące pieńki sosnowe i te najlepiej lubi, często jednak 

 zalęga się w starych budynkach i parkanach, na które drzewo cięte było"', w iecie lub 

 w porze cieplejszej. Pospolity, ale tylko w lesistych okolicach. Fruwa tylko w nocy. 

 Najsnadniej można go znaleźć rozbijając grube, butwiejące pieńki za pomocą silnego 

 dłuta. Poszukiwania te należy czynić najlepiej w czasie od końca czerwca do połowy 

 lipca, kiedy owad jest już dokładnie wykształcony i dobrze stwardniały, przyczem pod- 

 czas wydobywania go palcami (inaczej nie można) z otworów w pieńkach, należy się 

 strzedz gdyż b. dotkliwie kaleczy, co może sprowadzić długotrwałe i wcale niepożąda- 

 ne krwawienie, stanowiące przeszkodę w dalszych poszukiwaniach. 



Rodzaj Aegosoma Serville. 



Aeg. scabricorne Scopoli. Ryc. N° 4. Dł. c. 35 — 50 " mm. 



Ogół ciała, szczególnie pokryw, b. wydłużony. Samce są większe od samic. Od- 

 stęp od nasady głowy do dolnego brzegu oczów znaczny. Szczęki górne silne, podo- 

 bniejsze do szczęk u Prionus coriarius niż do takowych u Ergates faber, z tą tylko 

 różnicą, że mają wewnętrzną krawędź ostrzejszą. Przedkarcze o wiele węższe od stro- 

 ny głowy niż u swej podstawy, opatrzone od góry i dołu dość szeroko wywiniętym 

 rąbkiem. Oprócz tego przedkarcze z boków i z wierzchu zwęża się dość szybko spa- 

 dzisto ku głowie. Oczy wypuklejsze niż u poprzednich gatunków. Czułki u samców 

 dłuższe od ciała, u samic o wiele krótsze, podobne są do czułków u Ergates faber. 

 Pierwszy ich członek tęgi, niemal walcowaty, od spodu nieco zaklęśnięty, znacznie jest 

 większy od następnego, króciutkiego, drobnego, obrączkowatego, b. zwężonego u nasa- 

 dy. Trzeci członek, zwłaszcza u samców niemal 4 razy dłuższy od pierwszego, jest 

 przytem od tamtego o wiele cieńszy. Czwarty i następne aż^do 10-go włącznie coraz są 

 krótsze, a ostatni t. j. jedenasty, trochę od poprzedniego dłuższy, jest cokolwiek łukowato 

 na zewnątrz wykrzywiony. Wykrzywienie to daje się zauważyć na wszystkich członkach 

 i jest przyczyną, że czułki są łukowate, co jest charakterystyczne i u żywych owadów. 

 Członki z których się czułki składają są, zwłaszcza u samców, kolczasto chropowate, 

 a chropowatości rzeczone wybitniejsze są o wiele od wewnętrznej strony, z której człon- 

 ki opatrzone są na brzegu szeregiem drobnych, wyraźnych, większych lub drobniej- 



2 



