5 



leżące niemal na krawędzi, pochodzą z czasów, kiedy grodzisko było zaludnione, to 

 znajdowały się na ówczesneni obrączkowałem wyniesieniu zewnętrznem, przeznaczone do 

 użytku jakiegoś odmiennego, niż inne (jeden z kopaczy zrobił uwagę, że zbudowano 

 je po to, ażeby podczas stawania na krawędzi nie niszczyć jej, stojąc zaś rozglądać 

 się po okolicy; przytaczam to odezwanie się nie dlatego, ażebym podzielał ów pogląd 

 o przeznaczeniu tych zrębów zewnętrznych, ale jako dowód, iż nawet robotnicy dostrze- 

 gli inne przeznaczenie tych zrębów krawędziowych niż zrębów, leżących w samem za- 

 głębieniu). Możliwe nawet, iż powstały już po utraceniu przez grodzisko dawnej jego 

 roli; nie jest nawet rzeczą wykluczoną, iż są to gromady kamieni, wydobyte z opuszczo- 

 nych a zniszczonych zrębów właściwych. 



W stosunku do drugiej kategoryi zrębów nasuwa się przedewszystkiem pytanie, 

 o ile ukształtowaniem swojem obecnem odpowiadają dawnemu swemu wyglądowi, 

 a więc w okresie, kiedy grodzisko było czynne. 



W liczbie tych zrębów istnieje jeden przynajmniej, ów zrąb B, mający kształty 

 kręgu, co do którego stanowczo możemy powiedzieć, iż oparł się zniszczeniu. Fig. 2 

 podaje przecięcie poziome tego zrębu, rys. zaś X« 2 na tablicy III wygląd zewnętrzny 

 po jego odsłonięciu (fotografia zdejmowana z krawędzi grodziska w punkcie leżącym 

 na południe od zrębu). Podstawą jego jest krąg prawidłowy mający w średnicy około 



Fig. Ni 2. 



1.6 metrów, zabrukowany zwarcie a tak szczelnie, iż posługując się rydlami, pracujący 

 z wielkim mozołem wydobywali kamienie, wchodzące w jego budowę. Ów bruk skła- 

 dał się właściwie z trzech pokładów kamieni nałożonych na siebie, i ku środkowi kręgu 

 podnosił się nieco, tworząc jak gdyby ostrokrąg, mocno spłaszczony. Od strony połu- 

 dniowej ciągnął się, mniej więcej równolegle do krawędzi kręgu, wązki rząd kamieni 

 cc na długości 1.5 metrów, a po niewielkiej przerwie szedł dalej jeszcze na 1.5 me- 

 trów, wydając ze siebie na swoim końcu półkole, tak iż całość nieco przypominała 

 kształtami swemi pytajnik. Z drugiej strony zrębu kręgowego istniał zrąb dodatkowy 

 z głęboką zatoką w, a pomiędzy nim a początkową częścią owego wązkiego rzędu cc 

 znajdowała się przestrzeń zabrukowana, niżej położona od całości a oznaczona na 

 fig A° 2 kreskami. Zwartość i szczelność zrębu kręgowego oraz jego kształty pra- 

 widłowe świadczą właśnie, iż budowa rozpatrzona nie uległa zmianie poważniejszej od 

 czasów opuszczenia grodziska przez dawnych jego mieszkańców, acz zgoła nie domy- 

 ślamy się, do jakich celów ów zrąb był służył. 



Innym zrębem dobrze zachowanym był zrąb C, znajdujący się w kącie północno- 

 wschodnim grodziska. Mówiąc to, mam na myśli nie tyle jego zarysy zewnętrzne, 

 postrzępione w sposób fantastyczny bądź to w imię celów, ku którym ongi służył, bądź 

 to w następstwie niszczących wpływów czasu, ile naturę bruku w jego rdzeniu. I w tym 



