30 



techniki ówczesnej. Jest zrobione z mocnej kości, pochodzącej z jakiegoś grubego zwie- 

 rza: grubość jego największa dosięga 10, długość zaś 250 mm. Starannie wygładzona, 

 twarda, dobrze zaostrzona, kość ta i dzisiaj byłaby w ręku silnego mężczyzny orężem 

 dość niebezpiecznem. 



Dalej idą narzędzia, które na sztylet są za małe, na szydło bodaj za grube: ta- 

 blica VIII Ne 6 (135 mm., koniec ostrza nieco odłamany), i Ne 15 (145 mm), a także 

 tabl. IX Ne 1 (około 150 mm., koniec ostrza odłamany) i może Ne 3 (około 145 mm., 

 ale koniec dolny odłamany); może szczątkiem takiego samego narzędzia jest kawałek, 

 odtworzony na tej samej tablicy pod Ne 5. Rysunki tabl. VIII NeNe 8 i 10, oraz tabl. IX 

 Ne 4, odtwarzają kawałki bodaj takich również narzędzi, o ile które z nich nie są ułom- 

 kami sztyletów (kawałek tabl. VIII Ne 10 zasługuje na uwagę swoją powierzchnią, wy- 

 kazującą wyraźne ślady obciosywania i gładzenia). Natomiast były szydłami, lub słu- 

 żyły do celów pokrewnych narzędzia: tabl. VIII NeNe 3, (około 120 mm., koniec ostrza 

 odłamany, kość sama wykazuje wyraźne ślady tego, iż jakieś zwierzę, prawdopodobnie 

 pies, ją ogryzałj; 4 (102 mm.) 5 (95 mm.) - 



Inną grupę tworzą narzędzia, robione także z wielkich piszczeli, ale w ten sposób, 

 iż w części, którą trzymano w ręku, pozostawało nieco powierzchni stawowatej, wklęsłej, 

 tej, w której obracała się główka innej kości. Są to narzędzia tabl. IX NeNe 9 (1 18 mm.), 

 10 (105 mm), 11 (105 mm.), 7 (135 mm), 8 (88 mm.). Umieściliśmy je według wzra- 

 stającej płaskości ostrza, albowiem punkt ciężkości tych narzędzi, zwłaszcza ostatnio 

 wymienionych, spoczywa nietylko w ostrzu, ale także w jego niezmiernem spłaszczeniu — 

 ostrze płaskie rozszerza się poza krańcem swoim od razu, tak iż tych narzędzi w ża- 

 den sposób nie można uważać jako szydeł. Obie cechy wyłuszczone, a więc zarówno 

 spłaszczenie jak i ostrze miały zdaje się wyraźne przeznaczenie — może te narzędzia 

 służyły do obdzierania zabitej zwierzyny ze skóry, może do krajania mięsa, słowem 

 były raczej pokrewne nożom, z tą różnicą, iż i ostrze końcowe spełniało jakieś czyn- 

 ności l ). Do tej kategoryi narzędzi należy także niewątpliwie narzędzie tabl. IX Ne 2 

 zupełnie płaskie (długości prawie 140 mm.). 



W związku z tą kategoryą narzędzi wymieniamy i narzędzie tabl. IX Ne 12; 

 jest to kawałek wióra z kości piszczelowej, z gruba ciosany, na końcu znajduje się 

 jedynie niewielkie wystające ostrze, — takie zakończenie może mieć narzędzie, którego 

 cała waga polega właśnie na tern niewielkiem, ale mocnem zakończeniu. Może nie- 

 słusznie, ale nie możemy oprzeć się wrażeniu, iż mamy do czynienia z narzędziem, 

 spełniającem zadania świdra. 



Tutaj warto jeszcze wspomnieć o niedokończonym obciosku, tabl. VIII Ne 7, z którego 

 bodaj zamierzano zrobić szydło większych rozmiarów: wygląd jego wykazuje, że po- 

 wierzchnię, która powstała na drodze obciosania, wygładzano następnie przez polerowa- 

 nie kamieniem osełkowym. 



Wogóle, z pośród narzędzi tej kategoryi znaleziono: 



sztyletów całkowitych 1 



odłamków sztyletu 1 



szydeł dużego formatu lub narzędzi pokrewnych ... 6 



odłamków pochodzenia nieokreślonego 10 



narzędzi świdrowatych 1 



') Narzędzie tabl. IX N° 7 wyróżnia się jeszcze inną właściwością: ostrze jest ograniczone z boków 

 powierzchnią prostopadłą do długości a mającą 2 — 3 mm. szerokości. To zbliża je z narzędziami, które 

 rozpatrywać będziemy w rubryce dziewiątej. 



