31 



narzędzi płaskich i kłójących (nożów?) 6 



szydeł robionych z odłamów innych narzędzi .... 6 



5) Dłuta. 



Kości opracowanych w ten sposób, iż kształtami swemi odpowiadają naszym dłu- 

 tom, znaleziono 14, w tej liczbie 10 tak zachowanych, iż dadzą się obliczyć wszystkie 

 wymiary zasadnicze samego ostrza. Parę z nich było w ogniu. Niektóre z tych na- 

 rzędzi odtworzone na tabl. IX NjNś 13 — 18. Najszersze dłuto ma szerokości 32 mm. 

 w miejscu, gdzie ostrze się kończy i przechodzi w kość 15 na powyżej wymie- 

 nionej tablicy), najwęższe zaś 1 1 mm., (JV° 18 tamże). I grubość ostrza w miejscu, gdzie 

 zaczyna się kość właściwa, jest różna, wahając się pomiędzy 5 a 11 mm, jako też 

 i kąt, jaki tworzą pomiędzy sobą powierzchnie ostrza. Także stopień obrobienia kości 

 jest niejednakowy: u wielu jedynie ostrze jest dziełem ręki ludzkiej, u paru cała kość 

 nosi ślady starannego obrobienia, a mianowicie wszystkie ścianki są obciosane i wy- 

 gładzone. 



W związku z dłutami wspomnimy o narzędziu tabl. X N° 3. Jest to wiór bardzo 

 mocnej kości piszczelowej. Ale kiedy w dłutach krawędź ostra, ta część zasadnicza na- 

 rzędzi tego rodzaju, idzie równolegle do płaszczyzny całego narzędzia, t. j. w niej 

 leży, w wiórze rozpatrywanym ma kierunek do niej prostopadły, a ciągnie się na prze- 

 strzeni 5 — 6 mm.; — jest to bodaj klin, albo narzędzie pokrewnego użytku. 



6) Ostrza budowy tulejkowatej, osadzane na drzewcu. 

 Tego rodzaju ostrzy znaleziono: 



całkowitych 6 



uszkodzonych 9 



Na tabl. VIII odtworzo*no jedno z ostrzy uszkodzonych tego rodzaju pod N° 11, 

 oraz ostrza całkowite N°N° 12, 13, 14. 16, 17, 18. Część kości, służąca jako tulejka, 

 jest starannie ścięta w kierunku prostopadłym do głównej osi, ścięcie zaś zostało na- 

 stępnie wygładzone, wogóle całe narzędzie wykazuje robotę dość staranną. 

 Wymiary wynoszą: 



N° na tablicy. Długość cała Średnica tulejki Długość właściwego 



VIII oręża. największa. ostrza. 



•Ne 12 108 mm. ... 15 mm 55 mm. 



N° 13 koniec odłamany 17 mm ? 



N° 14 138 mm. ? 45 mm. (?) 



N° 16 117 mm. ... 9 mm 60 mm. 



M> 17 122 mm. ... 7 mm 60 mm. 



No 18 . . . . . 123 mm. ... 7 mm 58 mm. 



Zdaje się, iż kość goleniowa głównie dostarczała materyału na wyrób tego rodzaju 

 ostrzy. Tulejka u wszystkich ma przecięcie trójkątne, średnica więc podana jest naj- 

 większą wysokością tego trójkąta nieco zaokrąglonego, wytworzonego przez ścianki 

 tulejki. 



7) Ostrza przymocowywane do drzewca przez wbijanie w drzew- 

 ko lub przywiązywanie. 

 Narzędzi tego rodzaju znaleziono sztuk 7, ale w tej liczbie są okazy wątpliwe, 

 t. j. takie, o których niepodobna powiedzieć stanowczo, że służyły do tego użytku. 

 Ostrza same są różnej wielkości. Właściwie, należałoby je podzielić na parę kategoryi. 

 Łączy je wszystkie ta okoliczność, iż nie osadzano ich na drzewcu, jak ostrza katego- 

 ryi poprzedniej, które są prawdopodobnie ostrzami od grotów, lecz albo je wbijano 



