35 



1) Wyroby żelazne. 



Wyroby żelazne to mają do siebie, iż nie zawsze da się ustalić ich pochodzenie, 

 zwłaszcza gdy występują mocno uszkodzone i rdzą pokryte. Na każdem grodzisku, 

 dotychczas rozkopywanem, znajdowaliśmy przedmioty pochodzenia współczesnego, i to 

 niekiedy na dość znacznej głębokości, pomiędzy innemi, które niewątpliwie datują się 

 od czasów, kiedy grodzisko tętniało życiem starodawnem. Ale te narzędzia lub sko- 

 rupy, które w czasach późniejszych zabłąkały się na grodzisko, nie nastręczają zbyt 

 poważnych trudności, gdy chodzi o określenie ich charakteru właściwego i wykazanie, 

 że są wtrętami. Inaczej rzeczy stoją w stosunku do przedmiotów żelaznych. Kształty 

 ich, liczba i wiele innych okoliczności pozwalają zazwyczaj z wielką stanowczością 

 wnioskować o ich pochodzeniu, lecz niekiedy się zdarza, iż niepodobna wydać o nich 

 żadnego sądu, zwłaszcza gdy są kawałkiem rdzy. Nadto trzeba brać pod uwagę jesz- 

 cze jedną okoliczność. Robotnicy, otrzymując pewne wynagrodzenie za każdy przed- 

 miot znaleziony, niebawem zaczynają podsuwać rzeczy fałszowane. Gdy chodzi o ko- 

 ści, wykrycie podrobienia nie sprawia trudności najmniejszej. Ale gdy podrzucono ka- 

 wałek gwoździa rdzą przejedzonego, to taki ułomek pozornie może uchodzić za po- 

 chodzący z czasów dawnych. Dlatego w inwentarzu przedmiotów żelaznych opuszczo- 

 no wszystkie takie ułomki, chyba iż wydobyte zostały mojemi własnemi rękoma. 

 Warto tutaj przypomnieć, iż mieszkańcy grodziska użytkowali nietylko z narzędzi że- 

 laznych, które otrzymywali drogą wymiany, ale według wszelkiego prawdopodobień- 

 stwa na Górze Ościkowej wytapiano także z rudy błotnej żelazo i wyrabiano własno- 

 ręcznie niektóre narzędzia żelazne. 



Przedmioty żelazne, znalezione w grodzisku, są następujące: 



Znaleziono noży żelaznych, całkowitych lub uszkodzonych, 14. Pomiędzy niemi 

 są zarówno noże właściwe, jako też noże kształtów sierpowatych, z pośród których 

 większe, a przynajmniej największy, mogły służyć jako sierpy. Tabl. XII odtwarza te 

 narzędzia: wszystkie noże, zarówno idące w linii prostej, jako też sierpowate, odtwo- 

 rzono na tablicy w ten sposób, iż są zwrócone ostrzami swemi w tym samym kie- 

 runku, a mianowicie ku stronie lewej. 



Wymiary nożów oraz ich opis wyszczególnia tablica poniżej podana: 



a) Noże. 



Noże proste. 



N° kolejny 

 na tabl. VII 



Długość. 



Szerokość 

 największa. 



20 mm. 



Uwagi. 



No 1. 



260 mm. 



(180 mm. + 80 mm.)*) 



Nóż wcale nieuszkodzony, gru- 

 bość grzbietu, przeciwległego 

 ostrzu, około 6 mm. 



M> 2. 



173 mm. 



(120 mm. + 53 mm.)*) 



15 mm. 



Nóż całkowicie dochowany, 

 koniec osady obrobiony jako 

 dłuto; na osadzie, w części 

 górnej, kawałki drzewa. 



N° 3. 



133 mm. 



(94 mm. + 39 mm.) *) 



15 mm. 



Nóż nieuszkodzony. 



*) Pierwsza liczba podaje długość ostrza, druga — osady. 



