37 



dzone na jednym z końców. Największa średnica przecięcia, prostopadłego do dłu- 

 giej osi, 6—7 mm. 



Ostrza, tabl. XI IY° 7 i 8, zdaje się jednakowej długości, ale osada jednego nie- 

 co uszkodzona. Ostrze, wymienione na drugiem miejscu, jest 137 mm. długie; dolna 

 część, osadzona w drzewcu, w przecięciu, prostopadłem do długiej osi, daje prawidło- 

 wy prostokątny czworobok. 



Inne ostrza są uszkodzone, ale wnioskując z ich średnicy, należy przypuścić, iż 

 były mniejszych rozmiarów niż poprzednio wymienione (rys. tabl. XI AW? 5, 6, 14). 



d) Wędki. 



Znaleziono dwie wędki całe i kawałek prawdopodobnie trzeciej (tabl. XI N°N° 11, 

 12 i 13). Z nich tylko ta trzecia, uszkodzona, jest robiona jako wędka: jej część 

 górna, spłaszczona, była przedziurawioną, dolny koniec wygięty, miał wygięcie to od 

 samego początku. Natomiast dwie inne, które dochowały się w całości, miały pier- 

 wotnie inne przeznaczenie, a mianowicie grubsza, w przecięciu czworograniasta (jM 12), 

 jest gwoździem, wygiętym odpowiednio, z uszkiem tak samo zrobionym z wygięcia; 

 cieńsza, okrągła, jest igłą żelazną, przerobioną na inny użytek. 



e) Szpile i igły. 



Znaleziono 6 sztuk, w tej liczbie 5 szpil (tabl. XIII \?A? 6, 8, 9, 10, 11), oraz 

 jedną igłę (tabl. XIII N° 7). Narzędzia te są tego rodzaju, iż mogły służyć również 

 jako szydła. Główki wszystkich pc wstały przez odpowiednie zgięcie drutu w ogniu; 

 w narzędziach .Vj.\'j 7, 8 i 11 może zostały w ogniu przylutowane do drutu, którego 

 są częścią, choć z powodu rdzy niepodobna tego twierdzić z całą stanowczością; 

 w innych część zakręcona styka się z częścią prostą w sposób luźny. Główka w trzech 

 szpilach jN&Nś 6, 9 i 10 tworzy jedno uszko większe, poczem żelazo zostało zakręcone 

 jeszcze raz jeden, wygięte ku górze i zakręcone w drugie uszko. Długość igły dosię- 

 ga 113 mm.; długość szpil waha się w granicach od 82 mm. do 112, a właściwie wy- 

 żej, bo najdłuższa szpila ma koniec ułamany. Średnica poprzeczna uszka najszerszego 

 wynosi około 18 mm. 



Nadto znaleziono kilka przedmiotów z żelaza, które kształtami swojemi nic nie 

 mówią, z jakiej epoki pochodzą. Możliwa, iż niektóre z nich, a nawet wszystkie są 

 spuścizną po dawnych mieszkańcach grodziska, ale także nie jest rzeczą wykluczoną, 

 że dostały się na nie w czasach późniejszych. 



Są to: 



Dwa narzędzia typu tabl. XI «\° 2, jedno proste, drugie nieco wykrzywione podczas 

 pracy, nieznanego mi użytku. Dolna część (na rysunku) jest walcem, nieco zwężają- 

 cym się ku końcowi, gdzie średnica jego wynosi około 11 mm.; górna, z początku 

 o wiele grubsza od walca i odcinająca się od niego ostro ścianką prostopadłą do jego 

 długości, powoli ulega spłaszczeniu, a jednocześnie rozszerzeniu i kończy się ostrzem 

 jak u dłuta, mającem szerokości 29 mm. Długość narzędzia 170 mm. 



Dłuto rzeźbiarskie, zakończone ostrzem łyżeczkowatem, 190 rnm. długie (tabl. XI 

 ,Y> 1). Koniec drugi, przeznaczony do umocowania w drzewcu, jest ostro ścięty. Prze- 

 cięcie dłuta prawidłowo czworokątne. 



Dłuto ciężkie, tabl. XI 3, 130 mm. długie, mające 12 — 13 mm. w miejscu 

 najszerszem. Podczas roboty wbijano je w materyał przez uderzenia młotkiem lub 

 kamieniem. Główka, o którą uderzano, jest rozpłaszczona. 



Narzędzia przypominające kształtami swemi zawiasy, na którycli drzwi są osa- 



