38 



dzane (tabl. XI Ne 15), długie powyżej 130 mm. (koniec jest odłamany). Rysunek 

 odtwarza je, dając pojęcie o grubości około 5 mm.; szerokość jest o wiele większa, bo 

 wynosi w miejscu najszerszem około 15 mm. Narzędzie powstało w ten sposób, iż 

 sztabkę żelazną zgięto i zgięty koniec skuło w ogniu z rdzeniem. 



Pilnik, tabl. XI iNs 23, około 95 mm. długi, niespełna 5 mm. szeroki. 



Krążek żelazny z otworem w środku, tabl. XI X» 17, 37 — 38 mm. w średnicy, 

 o grubości 8 mm. 



Kółko, a właściwie obrączka eliptyczna, tabl. XI Ks 16, 33 względnie 38 mm. 

 w średnicy, grubości około 4 mm. 



W końcu dwa kawałki żelaza, w tej liczbie sztabka czworograniasta, tabl. XI 

 J\° 4, będąca częścią środkową jakiegoś narzędzia, może dłutka jak .N? 1, do którego 

 zupełnie pasuje. 



2) Przedmioty z bron z u. 

 a) Szpile. 



Pierwsze miejsce pomiędzy przedmiotami z bronzu zajmują ozdobne szpile: zna- 

 leziono główkę olbrzymiej szpili i cztery całe szpile zwyczajnych rozmiarów. 



Główka pochodzi od wielkiej szpili żelaznej, której część górna, ujęta w skówki 

 bronzowe, pozostała po stronie niewidocznej rysunku, wykazując na nim swoje istnie- 

 nie jedynie wzdłuż linii środkowej, gdzie rdza występuje poza obręb bronzu. Główka 

 j st pła-ska, kształtów przecięcia gruszki w przybliżeniu, długości około 105 mm., naj- 

 większej szerokości 65 mm. (tabl. XIII rys. 1). Powierzchnia jej jest obficie przyozdo- 

 biona w różne wzory. Środek jest wycięty, ale przez tę przestrzeń wyciętą przecho- 

 dzą pomosty bronzowe: z punktu środkowego, wyniesi mego na parę milimetrów nad 

 poziom płaszczyzny, idzie, prócz pomostu środkowego przerzynającego całe wycięcie, jeszcze 

 z każdego boku po dwie odnogi. Część górna pomostu środkowego, jako też każda z bocz- 

 nych odnóg, przebywszy miejsce wycięte i połączywszy się z blaszką bronzową, two- 

 rzącą główkę, wydają z siebie, jako końcową swoją ornamentacyę, po trzy linie roz- 

 chodzące się wachlarzowato po powierzchni szpili. Równolegle do zewnętrznej krawę- 

 dzi szpili ciągną się na powierzchni szpili dwie linie nieco wzniesione; na zewnątrz, 

 ku środkowi szpili, od linii wewnętrznej, a także pomiędzy tą linią a linią zewnętrzną, 

 idą rzędy kropek wzniesionych, rozmieszczone symetrycznie względem siebie: jedna 

 para w górnej części szpili, na linii środkowej; dwie pary każda z obu stron linii 

 środkowej u dołu i dwie pary każda po każdej stronie szpili w najszerszej jej części. 

 Dolna część szpili, wydłużona, jest przyozdobiona równoległemi liniami. 



Innych szpil nie będziemy opisywali drobiazgowo, ile że rysunek daje o ich 

 ukształtowaniu pojęcie wystarczające. Poprzestaniemy jedynie na opisie ogólni- 

 kowym. A więc: 



Szpila zgięta, przyczem zgięcie jest bodaj kształtem naturalnym, celowo nada- 

 nym przez wytwórcę, długości 95 mm., z główką starannie przyozdobioną, w główce 

 znajduje się otwór (tabl. XIII, N° 2). 



Ładna szpila, kształtów krzyża w górnej części, z kółeczkiem luźnie przyczepio- 

 nem, 158 mm. długości (tabl. XIII, N° 3). 



Szpila, mająca 125 mm. długości, z niezmiernie złożenie zbudowaną główką, na 

 której wisi kółeczko (tabl. XIII, J\» 4). Główka, zgięta dwukrotnie, ma w swojem gór- 

 nem wygięciu kształty zaokrąglonej litery V, w miejscu zaś gdzie rdzeń szpilki i ko- 

 niec drutu, wygiętego w główkę, zbliżają się do siebie, idzie sprzężenie, a właściwie 



