40 



tów całkowitych lub uszkodzonych, wykończonych lub będących dopiero w toku wyra- 



biania, znaleziono wszystkiego 472 okazy, a mianowicie: 



przedmiotów z kamienia (wraz z trzpieniami) . . 69 



„ krzemienia 6 



gliny , 7 



„ kości 387 



„ X rogu 24 



„ bronzu 35 



„ żelaza 44 



A zatem wyroby z kości zajmują miejsce poczesne wśród przedmiotów, wydoby- 

 tych z grodziska na Górze Ościkowej, krzemień jest bodaj u schyłku swego zanikania, 

 metal zaś w okresie początkowym swoich rządów przyszłych. Ale ta jedna okoliczność, 

 t. j. liczba bezwzględna wyrobów z tego lub innego materyału, nie ma jeszcze znacze- 

 nia rozstrzygającego. Chodzi nadto o rzecz inną, a to mianowicie, z jakiego materya- 

 łu są jakie narzędzia robione, a jeśli tego samego użytku przedmioty są wyrabiane 

 z różnych materyałów, to w jakim pozostają do siebie stosunku liczebnym. Przytacza- 

 my poniżej tablicę, w której obliczamy liczbę narzędzi każdego rodzaju według mate- 

 ryału, z jakiego te narzędzia są wyrobione. Ale przedtem parę słów wyjaśnienia. Po 

 pierwsze, opuszczamy zupełnie przedmioty z kamienia, o ile są to żarna, osełki i t. d., 

 gdyż niepodobna oczekiwać ażeby robiono je z jakiegokolwiek innego materyału niż 

 kamień. Powtóre, nie zawsze jesteśmy pewni przeznaczenia przedmiotów, i dlatego 

 łączymy narzędzia w grupy rozleglejsze i to narzędzia, które na wyższych szczeblach 

 rozwoju techniki występują zróżnicowane w sposób wyraźny. 



Otóż, z ogółu narzędzi, względnie przedmiotów każdej kategoryi, przypadało na: 



Przedmioty. Z krzemienia. Z kamienia. Z gliny. Z kości. Z bronzu. Z żelaza. 



siekiery (i trzpienie) — 19 — — — — 



noże i pilniki 6 — — 6(?) — 15 



szpile i igły — — — 47 6 6 



dłuta i kliny — 1 — 14 3 (?) 



wędki — — — — — 3 



sztylety - 4(?) 1(?) 



szydła i rylce — — — 122 — 7 



ostrza do grotów — — — 15 — 3—4 



ostrza do strzał — — — 7 plączą się 



z szydłami. 



ozdoby — 7 (?) 4 prócz rę- 25 — 



kojeści 

 z rogu. 



Innemi słowy, kamień i kości jako materyał do wyrobu narzędzi ustępują miej- 

 sca przed żelazem przedewszystkiem w zakresie nożów, przed bronzem zaś gdy cho- 

 dzi o ozdoby. Nadto, metal wkracza dość poważnie do wyrobu szpil i jest używany 

 na ostrza. Powtarza się to samo co oglądaliśmy na grodzisku petraszuńskiem, pocho- 

 dzącem z okresu nieco wcześniejszego niż grodzisko na Górze Ościkowej: i tam żela- 

 zo ukazuje się nadewszystko w postaci nożów. A zatem metal zagarnia różne działy 

 techuiki nie współcześnie, — właściwie mówiąc, chodzi tutaj nie tyle o współczesność, ile 

 o równomierność — najście nowego materyału odbywa się nie w jednakowej mierze 



