2 



(topologicznego Muzeum Narodowego w Warszawie. Miejmy nadzieję, że nic nie stanie na przeszkodzie 

 ku tego rodzaju zastosowaniu słusznej zasady ześrodkowania w jednem miejscu odpowiednich kategoryi 

 zbiorów. 



Wszystkie te zbiory antropologiczne, które posiadamy obecnie w Warszawie, pozwolą nam jednak 

 oczywiście tylko na zapoczątkowanie „Muzeum Antropologicznego" i dopiero dalsza akcya czynna na 

 polu gromadzenia zbiorów odpowiednich, doprowadzić może do rozwoju należytego tej Instytucji. 



W tym celu również pomiędzy Muzeum. Antropologicznem a Zakładami, które przekażą mu swoje 

 zbiory, istnieć winien kontakt najściślejszy ku pożytkowi zobopólnemu. Wtedy tylko bowiem dałby się 

 przeprowadzić racyonalny podział zadań i pracy pomiędzy poszczególnemi instytucyami, które tym spo- 

 sobem uzupełniałyby się nawzajem z wielkim pożytkiem dla swego rozwoju. 



1 tak, „Muzeum Antropologiczne" stać się powinno główną zbiornicą, ma- 

 jącą na celu gromadzenie i przechowywanie zbiorów naukowych, a jednocze- 

 śnie, dzięki odpowiedniemu wystawieniu i dydaktycznemu ugrupowaniu nagromadzonych materyałów nau- 

 kowych, popularyzowałoby ono dziedzinę antropologii wśród najszerszych 

 mas naszego społeczeństwa. 



Natomiast w pracowni Antropologicznej Tow. Nauk. Warsz. oraz w Zakładach anatomicznych 

 Uniwersytetu dokonywane byłyby badania naukowe nad materyałami zgromadzonymi w „Muzeum Antro- 

 pologicznem". Prócz tego wspólnemi siłami można byłoby urządzać wycieczki i ekspedycye naukowe, 

 mające na celu gromadzenie nowych zbiorów. 



Oczywiście w naszych warunkach politycznych i ekonomicznych trudno marzyć obecnie o urzą- 

 dzaniu większych wypraw naukowych do krajów egzotycznych, wzorem muzeów zagranicznych. Wyma- 

 gałyby one bowiem znacznych środków pieniężnych. 



Mamy jednakże zadania o wiele pilniejsze do załatwienia, a które przytem o wiele łatwiej i bez- 

 porównania taniej uskutecznić można. Mam tu na myśli gromadzenie zbiorów krajowych, dotyczących 

 całości ziem polskich, co powinniśmy uznać za zasadę naczelną naszych prac muzealnych, a która doty- 

 czy oczywiście również i „Muzeum Antropologicznego" w Warszawie. 



Powinno ono odzwierciadlać możliwie bogato całość ziem polskich, 

 zarówno pod względem danych dotyczących ludności współczesnej, jak 

 też i w zakresie pozostałości człowieka na ziemiach polskich z czasów 

 dawnych, zarówno historycznych, jak też i przedhistorycznych. Odzież bo- 

 wiem, jak nie w Muzeum Narodowem w Warszawie, poszukiwać ma uczony materyałów antropologicz- 

 nych, dotyczących ziem polskich. Nie wyłącza to oczywiście istnienia w „Muzeum Antropologicznem" 

 działu ogólnego, w którym bądź zapomocą okazów oryginalnych, bądź też modeli woskowych, odlewów 

 gipsowych, rozmaitych tablic, rysunków i t. p przedstawiona będzie całość naszych wiadomo- 

 ści o wszelkich odmianach rodzaju ludzkiego. 



Przejdźmy teraz do naszkicowania projektu w jaki sposób urządzić należy Muzeum Antropologi- 

 czne, ażeby wypełniało ono w sposób należyty podwójne swe zadanie: a) skarbnicy materyału 

 naukowego, b) instytucyi szerzącej wśród najszerszych mas wiadomości 

 o człowieku i różnych jego odmianach. 



W tym celu zbiory antropologiczne powinny być rozmieszczone według układu następującego, 

 który przedstawię w sposób treściwy. 



W sali pierwszej zobrazować należy rozwój osobniczy człowieka w najszerszem tego 

 słowa znaczeniu. A więc przedewszystkiem za pomocą rysunków, modeli woskowych i t. p. oraz pre- 

 paratów oryginalnych przedstawić trzeba rozwój embryonalny człowieka. 



W celu szerszego ^oświetlenia sprawy rozwoju embryonalnego normalnego u człowieka, rozwoju 

 inaczej mówiąc przeciętnego, przedstawić należy odchylenia od normy, które ewentualnie dadzą się zaob- 

 serwować u poszczególnych grup ludzkich, jak również i rozmaite odchylenia krańcowe od norm roz- 

 woju ludzkiego w postaci znanych nam objawów teratologicznych i patologicznych, które częściowo 

 mogą być zobrazowane za pośrednictwem okazów oryginalnych, znajdujących się w zbiorach Zakładu 

 Anatomii Patologicznej Uniwersytetu Warszawskiego, częściowo zaś mogą być przedstawione w postaci 

 fotografii, tablic, modeli i t. p. 



Następnie w sposób analogiczny ująć można rozwój dziecka. Najpierw więc przedstawić 

 należy jego rozwój normalny, przeciętny, w różnych okresach dzieciństwa. Następnie pokusić się trzeba 

 o przedstawienie różnic rasowych w tym względzie. Wreszcie uwzględniane być winny objawy patolo- 

 giczne i teratologiczne, odnoszące się do okresu dzieciństwa człowieka. 



