9 



W urządzanie pracowni nie będę się wdawał, są to już rzeczy trzeciorzędne, zresztą urządzenie 

 pracowni systematycznej to — stół do pracy, zbiory i biblioteka; reszta to niemal drobnostka. O biblio- 

 tece tylko słów kilka. Ufundowanie takiej biblioteki, z pomocą której możnaby naprawdę swobodnie 

 pracować, pochłonie sumę dość znaczną. Nie mówiąc już o całym szeregu starych lub nowszych mono- 

 grafii lub małych prac oddzielnie drukowanych^ trzeba będzie sprowadzić komplety dość dużej ilości roz- 

 maitych wydawnictw, w których pod koniec zeszłego stulecia i z początkiem obecnego drukowano większość 

 prac systematycznych. Mam tu na myśli takie rzeczy jak „Proceedings of the Zoological So- 

 ciety, London", „Bulletin de la Societe zoologiąue do France", „Journal fiir Orni- 

 thologie," „Ornithologisch es Jahrbu ch", „Entomologische Z eitun g, Stettin," „Annales 

 de la Societe entomologiąue de Belgiąue", „Annuaire du Musee Zool o gique de TA ca- 

 demie Imperiale des Sciences de St. Petrograd", „Novitates zoologicae" i dziesiątki innych. 

 Z obecnie wychodzących powinno Muzeum otrzymywać o ile już nie będzie można wszystkich, to przy- 

 najmniej jakieś dwieście wydawnictw peryodycznych. 



Rzecz zrozumiała, iż prenumerowanie takiej ilości czasopism i wydawnictw o charakterze akade- 

 mickim kosztowałoby bardzo wiele. Daleko prostszem i tańszem rozwiązaniem sprawy byłoby wydawa- 

 nie przez Muzeum specjalnych biuletynów o charakterze internacjonalnym, wzamian za które drogą wy- 

 miany możnaby otrzymywać prawie wszystkie wydawnictwa. By prac do takiego wydawnictwa zabrakło niema 

 się co obawiać, albowiem drukowaliby w nim zapewne ci wszyscy systematycy polscy, którzy pomieszczają 

 swe prace bądź zagranicą, bądź też w wydawnictwach Akademii Umiejętności w Krakowie, Towarzy- 

 stwa Naukowego w Warszawie, lub w „Kosmosie". Pewną jest rzeczą, iż każdy systematyk lub zoogeograf 

 wolałby drukować swe prace w takiem wydawnictwie specyalnem, które rozchodziłoby się po całym świe- 

 cie, aniżeli w powyżej wspomnianych, z natury rzeczy zagranicznym systematykom mniej znanych. 



A teraz kilka słów wyjaśnienia. Kilkakrotnie wspomniałem powyżej o ewentualnem włączeniu do 

 Muzeum Narodowego „Muzeum Zoologicznego Uniwersytetu Warszawskiego" oraz „Muzeum lir. Branic- 

 kich we Frascati". Że wraz z otwarciem Muzeum Narodowego powyżej wymienione Muzea tam swój 

 przytułek znaleźć muszą nie ulega dla mnie najmniejszej wątpliwości. Nieszczęśliwą swego czasu była 

 myśl stworzenia Muzeum zoologicznego przy Uniwersytecie Królewskim, nieszczęśliwą z dwóch względów. 

 Po pierwsze, ani Uniwersytet Królewski, ani później Szkoła Główna, wreszcie Uniwersytet rosyjski nie 

 rozporządzały odpowiedniemi środkami dla utrzymania takiej instytucyi na należytym poziomie, ba często 

 brakowało środków na należytą konserwacyę tego co jest. To ostatnie ma miejsce i teraz w Uniwersytecie 

 polskim. Że Muzeum Zoologiczne w Warszawie w okresie od roku 1855 do 1891 rozwinęło się tak 

 bardzo, należy zawdzięczać z jednej strony Taczanowskiemu, z drugiej przedewszystkiem hr. Bra- 

 nickim, którzy łożyli nań ze swej prywatnej szkatuły. W okresie największego rozwoju 

 Muzeum subsydyum rządowe zaledwie wystarczało lub też nawet nie wy star- 

 czało na zakupno alkoholu. Muzeum takie jakim ono jest teraz będzie zawsze cięża- 

 rem dla Uniwersytetu nie będąc mu niemal zupełnie potrzebnem, dla tego też 

 należy przypuszczać, że Uniwersytet chętnie zrzeknie się opieki nad Muzeum Zoologicznem przekazując 

 go „Muzeum Narodowemu". W ten sposób uniknie niepotrzebnych wydatków, a jednocześnie uzyska 

 olbrzymi gmach, tak bardzo mu potrzebny, w którym Muzeum Zoologiczne obecnie się znajduje. 



Drugim względem, który wierzymy najmocniej, jedynie jak zły sen, który minął bezpowrotnie, należy 

 traktować, było zrusyfikowanie szkół w Polsce. Wraz z rusyfikacją Szkoły Głównej i przemianowaniem 

 jej na „Warszawskij Uniwiersitiet" opieka nad Muzeum Zoologicznem wymknęła się z rąk społeczeństwa 

 polskiego, a jednocześnie praca polskich uczonych w Muzeum, szczególniej zaś w dobie porewolucyjnej, 

 była zupełnie niemożliwą. 



To między innymi było powodem założenia przez hr. Branickich prywatnego muzeum. Gdy stało 

 się jasnem, że te wszystkie zbiory, które idą do Uniwersytetu Warszawskiego są na długie lata jeżeli nie 

 na zawsze dla społeczeństwa polskiego stracone, hr. Ksawery Branicki założył swoje własne Muzeum, 

 by tam w dalszym ciągu gromadzić cenne zbiory, które przez tak długie lata jego ojciec ś. p. Konstanty 

 hr. Branicki ofiarowywał do Uniwersytetu. Było to w roku 1889. Lecz już wtenczas, jeśli się nie 

 mylę, zakładając swe Muzeum hr. Ksawery Branicki traktował je jako instytucyę przejściową, w której 

 tymczasowo złożone materyały będzie można w odpowiedniejszej chwili oddać w ręce społeczeństwu. 

 Dlatego też ośmieliłem się przypuszczać, że zbiory swoje hr. Branicki ofiaruje do Muzeum Narodo- 

 wego wieńcząc tym sposobem czyn, który ojciec jego rozpoczął. A gdy się to stanie i gdy te dwa 

 muzea, które faktycznie stanowią jedną całość zleją się w jedno, to na ścianach Muzeum przyrodniczego 

 obok nazwiska Taczano w skiego złotemi zgłoskami należy wypisać przedewszystkiem nazwisko 

 hr. Branickich, którzy głównie przyczynili się do tego, że jedną z rzeczy, któremi się chlubić może 

 Warszawa, są jej zbiory zoologiczne. 



Pam. Fizyogr. — T. XXIV. — Miscellanea. 



2 



