64 



miejscowości o różnej i rozmaicie zmiennej długości dnia z powodu różnic szerokości 

 geograficznej, najkorzystniejsze jest więc uniezależnić się od tak skomplikowanych 

 wpływów przez wprowadzenie średniej rzeczywistej, t. j. średniej obliczonej przez su- 

 mowanie wartości cogodzinnych i podzielenia ich przez 24, t. j. przez ilość godzin 

 w ciągu doby. Niewiele stacyj jednak posiada dostrzeżenia cogodzinne, gdyż prak- 

 tyczne zorganizowanie dostrzeżeń cogodzinnych jest rzeczą bardzo trudną ze względu 

 na konieczność większej liczby obserwatorów na każdej stacyi. Lecz od kilkunastu lat 

 umożliwia to zastosowanie przyrządów samopiszących t. zw. termografów. Niewielka 

 jest jednak dotychczas liczba stacyj posiadających te przyrządy, a także duża ilość pracy, 

 jakiej wymaga opracowanie danych termografu sprawia, że dotychczas utrzymuje się 

 dawna metoda otrzymywania średniej z odczytań termometru z dwóch, trzech lub czte- 

 rech dostrzeżeń terminowych, które następnie przy pomocy porównań z danemi termo- 

 grafu i zastosowania odpowiednich poprawek sprowadza się do wartości średniej z 24 

 godzin. Przez odpowiedni zaś geograficzny rozkład poprawek możliwe jest znalezienie 

 ich i dla stacyj, które nie miały obserwacyj cogodzinnych. I tu wprawdzie spotykamy 

 trudności, spowodowane przez lokalne właściwości stacyi np. znaczne wyniesienie nad 

 poziom morza, położenie na usłonecznionym lub mniej słonecznym stoku górskim, lub 

 w głębi doliny, lecz błędy wynikające z tych powodów najczęściej, przy ostrożnem 

 stosowaniu poprawek, mniejsze są od błędów samych obserwacyj, a przytem stacye 

 o tak wybitnych właściwościach lokalnych istnieją na ziemiach polskich tylko na tere- 

 nie gór Karpackich, zajmującym niewielki południowo -zachodni kąt Polski. Przy kre- 

 śleniu izoterm Polski na poziomie morza wypadło pominąć niektóre stacye górskie właś- 

 nie z powodu nieporównywalności temperatur, otrzymanych w niedość jednakowych, 

 a nawet nie dość dokładnie znanych warunkach. 



Sprowadzenie średnich terminowych do t. zw. średnich rzeczywistych na ziemiach 

 polskich jest tern konieczniejsze, że stacye te mają dotychczas, wskutek stosunków po- 

 litycznych, niejednakową organizacyę i, co za tern idzie, odczytywania temperatury, 

 dokonywane są na nich w różnych godzinach. Na stacyach sieci warszawskiej uży- 

 wana jest kombinacya ^- (7 -j- 1 -f- 2 X 9), na stacyach sieci piotrogrodzkiej | (7 -f - 1 -f-9), 

 w zaborze pruskim {• (7 -\-2 4-2X9)> a stacye sieci galicyjskiej posługują się kilku- 

 nastoma kombinacyami z przewagą kombinacyj : | (7 -\- 1 -f- 2 X 9) i | (7 -\- 2 -|- 2 X 9). 



§ 14. Badania Jelinka i Wilda nad redukcyą do średniej rzeczywistej. 



W roku 1886 Jelinek ogłosił*) badania nad przebiegiem dziennym temperatury 

 powietrza w 8 miejscowościach (Wiedeń, Praga, Salzburg, Medyolan, Grac, Schóssl, 

 Dees i Ober- Schutzen). Według poprawek otrzymanych dla tych ośmiu miejscowości, 

 redukowano wówczas średnie terminowe stacyj pośrednich, biorąc pod uwagę stosunek 

 amplitud dziennych danych stacyj i mnożąc przez ten współczynnik poprawki stacyi 

 głównej. 



Lecz Jelinek badał zbyt krótki okres czasu i dlatego dane jego są niezbyt 

 pewne. 



Obszerniej rozpatruje te zagadnienia H. Wild w dziele swem o temperaturze 

 powietrza, w którem dwie pierwsze części poświęcone są badaniu przebiegu dziennego 

 temperatury i poprawek dla otrzymania temperatury średniej rzeczywistej. 



*) Uber die tMglichen Anderungen der Temperatur. Denkschriften der K. Akad. d. Wiss. 

 Wiedeń, 1867. 



