104 



ROZDZIAŁ IV. 



O zmianach długoletnich i o wartościach średnich 

 temperatury powietrza. 



§ '21. Długoletnie .serye dostrzeżeń nad temperaturą powietrza. 



Najstarsze dostrzeżenia nad temperaturą powietrza.dające się zużytkować dla ce- 

 lów naukowych, sięgają połowy XVIII wieku. Próby poprzednie (jak np. we Florencyi 

 w r. 1654 — 1670, w Paryżu przez Lahire'a w r. 1664 i innych) nie dają się, że 

 względu na niewiadome ustawienie i poprawki termometrów oraz na zmienne i mało 

 ustalone godziny obserwacyjne, zużytkowywać dla porównawczych tabel klimatolo- 

 gicznych. 



Poniżej wymienione są miejscowości, dla których ogłoszone zostały porównywalne 

 serye temperatur sięgające XVIII wieku i prowadzone do dni dzisiejszych. Szczegóły 

 co do publikacyj tych danych podane są w wykazie literatury. 



1) Paryż. Początki sięgają r. 1664; serye 1757 — 1886 opracował Renou, dal- 

 sze dane podane są przez A. A n g o t. 



2) Berlin. Początki dostrzeżeń termometrycznych w r. 1719; Dove podał okres 

 1719 — 1866, Elsner i Schwalbe oraz Hellmann (1719 — 1907) z średniemi pię- 

 cioletniemu Te ostatnie nie zostały sprowadzone do średnich rzeczywistych. Wogóle 

 serya spostrzeżeń berlińskich (przed r. 1850) daje się tylko z trudnością zużytkowywać. 



3) Piotrogród. Średnie dzienne 1743 — 1878 podał Wahlen; serya Wilda 

 obejmuje 139 lat: 1743—1745, 1751 — 1800, 1805 — 1890. 



4) Lund. Okres 1753 — 1870 z przerwami podany został przez Tidbloma 

 w postaci średnich pięciodniówek oraz średnich rocznych (bez miesięcznych) osobno 

 dla 3 godzin obserwacyjnych. 



5) Turyn. Rizzo opracował dane za 138 lat: 1753 — 1890 w postaci średnich 

 miesięcznych i rocznych. 



6) Bazylea. Okresy 1/55—1794 i 1827—1866 w rocznikach (z r. 1868 i z r. 

 1869) Szwajcarskiego Instytutu Meteorologicznego w Zurychu; okres 1826 — 1905 opra- 

 cował W. Strub, a pięćdziesięciolecie 1851 — 1900 podał Maurer. 



7) Stockholm. Okres 150-letni 1756 — 1905 został osobno opracowany przez 

 Hamberga z przytoczeniem wszystkich średnich pięcioletnich. 



8) Londyn-Greenwich. Bu chan podaje średnie dla okresu 1763 — 1892. 



9) Medyolan. Celoria podał średnie roczne (bez miesięcznych) i pentady dla 

 okresu 1763— 1872. 



10. Edynburg. Okres 1764 — 1895 opracowany został przez Mossmanna. 



11) Genewa. Dove podaje okres 1768 — 1825, Plantamour i Maurer dane 

 do r. 1900. 



12) Kopenhaga. Średnie miesięczne i roczne ogłosił V. W i 1 1 a u m e-J a n t zen 



dla okresu 1768—1893. 



