135 



ROZDZIAŁ VI. 



O przebiegu w Polsce izoterm na poziomie morza. 



§ 30. Izotermy stycznia na poziomie morza*). 



Temperatura tego miesiąca waha się na obszarze ziem polskich od — 7°,5 na 

 krańcowych stacyach północno-wschodnich do + 0°,5 na południo- zachodzie. Linje 

 jednakowych temperatur biegną naogół w kierunku południowym, w północnej części 

 słabo zbaczając od południków, a w części południowo-wschodniej zaginając się tak 

 silnie, że otrzymują nawet kierunek równoleżnikowy; zwłaszcza dotyczy to izoterm kre- 

 sów południowo-wschodnich. Przebieg ich uzależniony jest wyraźnie od wpływów 

 morskich Bałtyku w części zachodniej, a maximum ciśnień i minimum temperatur 

 w północno-wschodniej Rosyi i na wschodzie. Pozatem występują wyraźnie różne 

 wpływy lokalne, jak ukształtowanie terenu, jak to zobaczymy przy szczegółowem roz- 

 patrywaniu przebiegu poszczególnych izoterm. 



Izoterma najniższej temperatury stycznia na ziemiach polskich — 7° przecina do- 

 linę górnego biegu Dźwiny Zachodniej pomiędzy Połockiem a Witebskiem, odgranicza 

 Płytę Litewską od Płyty Środkowo -Rosyjskiej, i, zbaczając w okolicy Mohylowa w kie- 

 runku równoleżnikowym, przebiega na północ od dolin dorzeczy górnego Dniepru 

 w głąb Płyty Środkowo -Rosyjskiej. 



Izoterma — 6° biegnie prawie równolegle do poprzedniej. Kierując się wprost z pół- 

 nocy przez pojezierze Litewskie, zmienia kierunek wkraczając na część środkową Płyty 

 Litewskiej, którą przecina wzdłuż rzeki Berezyny. Przy ujściu rzeki tej do Dniepru 

 zbacza ku SEE i nieco na północ od Czernichowa opuszcza ziemie polskie, wkraczając 

 na Płytę Środkowo -Rosyjską. W okolicy Mińska Litewskiego izoterma ta wgina się 

 ku północo-wschodowi, jakgdyby wskutek podwyższenia temperatury przez blizkość obszer- 

 nych dolin dorzecza Prypeci. Izoterma — 5° wybiega od ujścia Dżwiny do Zatoki Ryskiej 

 i, przecinając pojezierze Żmudzko- Litewskie, wyżyny Święciańską i Mińsko -Litewską, 

 biegnie w kierunku SSE przez środek Kotliny Poleskiej. Poniżej Kotliny Poleskiej wy- 

 kazuje ona wygięcie w stronę południowo-zachodnią, obiegając ze strony zachodniej wy- 

 żynę Ukraińską (poniżenie temperatury przez wpływ wyżyny Ukraińskiej), a następnie 

 zmienia ona kierunek na zupełnie równoleżnikowy w biegu swym od Humania do 

 przecięcia z Dnieprem. 



Przebieg tych trzech izoterm jest niewątpliwie uzależniony od wpływu kontynen- 

 talnej zimy wschodnio - rosyjskiej. 



Izoterma— 4° wybiega z zatoki Ryskiej w okolicy Messaragocem, okrąża z zacho- 

 du wyżyny pojezierza Żmudzkiego i, przecinając w kierunku południka pojezierze Pru- 

 sko-Mazowieckie, zbacza za nim ku SE, przecinając rzekę Narew w okolicy Łomży. 

 Następnie przecina rzekę Bug na wschodniej granicy wyżyny Łukowskiej, jakby nieco 

 odsunięta przez tę wyżynę ku wschodowi, i, biegnąc wciąż w tym samym kierunku, 

 wkracza na wyżynę Wołyńską. Tu, przy źródłach rzeki Horynia, napotyka ona wyżynową 

 i chłodną Płytę Podolską, to też pod wpływem kontynentalizmu tej masy wypiętrzo- 



*) Mapy izoterm dla każdego miesiąca podane są w koiicu pracy niniejszej. 



