148 



Największa różnica między temperaturą najzimniejszego a najcieplejszego miesiąca 

 w roku dosięga, a nawet nieco przekracza 27° (27°,2) na południowo-wschodnich kre- 

 sach Polski dla stacyi Złotopol, a amplitudę najmniejszą, niedosięgającą 19° (18°, 4), 

 ma mierzeja Pucka. Jeszcze mniejsze amplitudy mają niektóre stacye górskie leżące 

 w Sudetach, lecz te, jako będące w warunkach zupełnie wyjątkowych, pominęliśmy przy 

 wykreślaniu izoterm, nie będziemy więc brali ich pod uwagę i przy wykreślaniu izo- 

 amplitud na poziomie morza. 



Wymienimy tu jednak amplitudy stacyi górskich, które wypadają niżej od ampli- 

 tud dla stacyj mało wzniesionych. Stacya górska w Sudetach Prinz Heinrich Baude 

 (H = 1410 m) ma amplitudę 17°,7, Schreibershow (H = 632 m) 18% Wang (H = 872 m) 

 17°,9, Krummhubel (H = 605 m) 18% Góra Śnieżkowa (H = 1602 m) 16°,8, Kładzki 

 Szczyt (H=1215 m) 17°,9. Różnice amplitud wypływają tu zarówno z różnic wyso- 

 kości, nie skompensowanych ściśle współczynnikiem 0°,5 na 100 m. przy redukcyi na 

 poziom morza, gdyż temperatury nie maleją jednostajnie w miarę wznoszenia się ku 

 górze, jak i różnorodnymi warunkami, w jakich znajdują się stacye t. j. położeniem 

 na stoku północnym lub południowym, w zacisznej dolinie lub na zboczu wystawio- 

 nem na wiatry i t. p. Z tego powodu, bez uwzględnienia tych warunków, niedość 

 ściśle dotychczas zbadanych, a nawet często niezaznaczonych przy opisie stacyi, stacye 

 górskie, zarówno przy wykreślaniu temperatur na poziomie morza jak i izoamplitud, są 

 mało porównywalne pomiędzy sobą. 



Dwie więc powyżej wymienione stacye: Złotopol, leżąca wśród wyżyny Ukraiń- 

 skiej, i Hel, wązki półwysep mierzei Puckiej wysunięty w morze Bałtyckie, stają się 

 przedstawicielkami dwóch klimatów: kontynentalnego i morskiego zwalczających się na 

 ziemiach polskich i kolejno przeważających w miesiącach letnich lub zimowych. Stacye 

 te jednak mają wartości amplitudy rocznej wyjątkowe, spowodowane warunkami lokal- 

 nymi, i nie wchodzą w rachunek przy wykreślaniu izoamplitud. Przytoczyliśmy te licz- 

 by powyżej tylko jako przykład skrajnych wartości amplitud temperatury na ziemiach 

 polskich. 



Najwyższa izoamplituda na ziemiach polskich 26° łączy już cały szereg miejsco- 

 wości, wyginając się ku zachodowi na wyniosłościach, a ku wschodowi w dolinach 

 rzek. Izoamplituda ta biegnie z północy, przecinając Dźwinę Zachodnią na wschód 

 od Witebska, do Horek (wygięcie ku wschodowi odpowiada cofnięciu się izoampli- 

 tudy w dolinie Dźwiny). Od Horek znowu wygina się ku wschodowi, na większej 

 niż pierwej przestrzeni, ograniczając od wschodu dolinę Soża i dolnej Desny; w bliz- 

 kości Kijowa przecina Dniepr, biegnie przez wyżynę Ukraińską ku południowi 

 wciąż zlekka falisto przez Humań do Kiszyniowa. Amplituda Odessy, leżącej ku po- 

 łudnio- wschodowi, jest mniejsza (25°,7), gdyż wpływ morza łagodzi tu krańcowość zi- 

 my i lata, choć coprawda w stopniu niewielkim. 



Izoamplituda 25° biegnie z północy do źródeł Berezyny i Ptycza, przecina dolinę 

 Poleską w jej części wschodniej i na wyżynie Wołyńskiej dosięga Żytomierza. Od 

 Żytomierza zmienia kierunek na SW; wkracza na płytę Podolską i przecina ją wzdłuż 

 linii Żytomierz — Kamieniec. 



Izoamplituda 24°, przecinając Dźwinę Zachodnią u jej dolnego przełomu, wkracza 

 na pasy wyżynowe: Święciański, Mińsko-Wileński i Wołkowysko- Białowieski, odgra- 



