152 



obszarów ziem polskich, mianowicie gór Karpackich i Sudeckich, to zostały one zupeł- 

 nie pominięte, gdyż istniejące tu stacye mają oprócz różnych wyniesień najrozmaitsze 

 położenia, modyfikujące temperaturę. Wprawdzie możnaby zaradzić temu brakowi, 

 biorąc cały szereg punktów teoretycznych według wzorów Kremsera, lecz izotermy 

 biegną w górach tak gęsto, że wymagałoby to wykreślania ich w zbyt wielkiej skali. 

 Ograniczono się więc do przeprowadzenia izoterm do przedgórz Sudeckich i Karpac- 

 kich, pomijając tereny wyższe, dla których brak danych. 



§ 45. Izotermy *) stycznia na poziomie rzeczywistym. 



Izotermy stycznia na poziomie rzeczywistym mają w północnej części ziem pol- 

 skich kierunek prawie południkowy, w południowej zaś przebieg ich jest bardzo uro- 

 zmaicony. 



Izoterma najniższej temperatury — 8° przebiega przez najdalsze kresy wschodnie 

 ziem polskich, od źródeł rzeki Dniepru na wschód od Witebska i Mohylewa. 



Izoterma — 7° przecina Dźwinę Zachodnią w okolicy Połocka, Dniepr u jego źró- 

 deł, Soż w biegu środkowym i Desnę w górnym, ograniczając od zachodu i południa 

 wyniesienia płyty Środkowo -Rosyjskiej. 



Izoterma — 6° przecina Dźwinę Zachodnią w jej biegu środkowym, wyżynę Świę- 

 ciańską i Mińsko -Wileńską, doliną Słuczu przecina kotlinę Poleską z rzeką Prypecią 

 i, obrzeżając od południo-zachodu dolinę dolnej Prypeci i Dniepru, biegnie ku połu- 

 dnio-wschodowi do wyżyny Ukraińskiej. Napotykając to wyniesienie zwraca się ku 

 wschodowi, wkraczając na płytę Podolska pasem wysuniętym daleko ku zachodowi 

 wskutek obniżenia się temperatury na tej wyniosłości, a obrzeżając dalej południowy 

 kraniec płyty biegnie z powrotem ku wschodowi i środkiem wyżyny Ukraińskiej i do- 

 sięga Dniepru powyżej progów. 



Płyta Podolska wywiera w tym miesiącu decydujący wpływ na rozkład izoterm, 

 gdyż wysunięty na niej ku zachodowi pas temperatur poniżej — 6 U dosięga prawie 

 Karpat, a izoterma wyższej temperatury — 5° urywa się na krańcach ziem polskich, 

 przyczem jedna jej część odepchnięta jest ku zachodowi, a druga ku południowi. 

 Część południowa izotermy — 5° biegnie wzdłuż 48-go równoleżnika i dosięga przedgó- 

 rzy Karpackich w górnym biegu Seretu, skąd zwraca się ku południowi. Druga część 

 tej izotermy biegnie z północy, przecinając Dźwinę Zachodnią w jej dolnym biegu 

 i Niemen w dolinie Kowieńskiej, a napotykając wyniesienie pojezierza Prusko -Mazo- 

 wieckiego wygina się na niem ku zachodowi, dosięgając prawie 22-go południka na 54-ej 

 szerokości. Stąd biegnie znowu ku wschodowi południowym brzegiem pojezierza, 

 przecina wyżynę Wołkowyską i kotlinę Poleską w jej zachodnim krańcu, kierując się 

 ku SE, przez wyżynę Wołyńską. Po dosięgnięciu wyniesienia płyty Podolskiej w śro- 

 dku jej granicy północnej izoterma ta doznaje pod wpływem tej wyżyny odsunięcia 

 ku zachodowi i biegnie przez północno-zachodnią część płyty i dolinę górnego Dnie- 

 stru do przedgórza Karpackiego, a następnie wdłuż przedgórza aż do Bramy Moraw- 

 skiej, poza którą wkracza w dziedzinę gór Sudeckich. Charakterystycznemi wygięciami 

 tej izotermy są: występ ku zachodowi na pojezierzu Prusko -Mazowieckiem i cofnięcie 

 się jej pod wpływem płyty Podolskiej wzdłuż przedgórz Karpackich. 



*) Por. mapy izoterm na poziomie rzeczywistym podane w końcu publikacyi niniejszej. Izotermy 

 dla roku, stycznia, kwietnia, lipca i października podane są w skali większej z zaznaczeniem odcieni hy- 

 psometrycznych według mapy ziem polskich prof. E. Romera (1:5,000000). Izotermy dla 8 pozosta- 

 łych miesięcy wykreślone zostały w skali mniejszej według wzoru, użytego dla izoterm na poziomie morza. 



