181 



W Tab. XLII przedstawione zostały wartości zmienności średniej, obliczone dla 

 60 lat od r. 1851 do r. 1910 jako przeciętne (bez wzglądu na znak) odchylenia w sto- 

 sunku do średnich temperatur pięćdziesięcioletnich w okresie 1851 — 1900; zmienności 

 od r. 1731 do r. 1850 przedstawione są jako odchylenia przeciętne w stosunku do śre- 

 dnich za najdłuższy dla każdej stacyi okres dostrzeżeń. Wobec niejednolitości mate- 

 ryału obserwacyjnego z lat dawnych (zwłaszcza z XVIII wieku), zmienności z tych lat, 

 jako mniej pewne, podane są z zaokrągleniem do części dziesiątych. 



Rozpatrzenie wartości, zestawionych w Tab. XLII, uczy nas, że niewątpliwie za- 

 chodzą wahania w wartościach zmienności średniej temperatury powietrza, które są 

 wspólne dla całego szeregu miejscowości. Okres tych wahań, wynoszący, jak się zda- 

 je, kilka dziesiątków lat, nie daje się jeszcze ustalić z dotychczasowych danych. 



Próbowaliśmy zastosować metodę sumowań podwójnych (Meteor. Zeitschrift, p. 401, 

 1911) dla wykrycia dłuższych okresów w przebiegu zmienności średniej temperatury 

 powietrza w Stokholmie (1740 — 1910), Piotrogrodzie (1751 — 1910), Warszawie (1779 — 

 1910) i Berlinie (1731 — 1910). Rezultaty podwójnych sumowań odchyleń dały nastę- 

 pujące położenia maximów i minimów: 



Stockholm Piotrogród Warszawa Berlin 

 Max. 1806 1809 1805 1805 



Min. 1903 1896 1891 1900 



Dane te, stosunkowo dość zgodne, zdawałyby się wskazywać na istnienie okresu 

 wiekowego, który jednak dopiero w przyszłości da się pewniej ustalić. 



