48 



wspomina o zabiciu przez się, w Tatrach kowalika o spodzie ciała białym, określając 

 go jako 5". europaea. Jest rzeczą bardzo mało prawdopodobną, by ta północna forma 

 zjawiała się aż w Tatrach; sądzę, że kowalik, wspomniany przez Kocyana, był to 

 raczej 5. e. sztolcmani .!. Doman. Według mnie S e. europaea L. śmiało można 

 z fauny krajowej wykreślić. 



72. Sitta europaea homeyeri Hart. 



Zamieszkuje rosyjskie prowincye nadbałtyckie, Prusy Wschodnie, Królestwo Pol- 

 skie i Galicyę; północno wschodnie granice nie określone. 



Wszystkie galicyjskie kowaliki, które widziałem (włączając w to i kowaliki z Tatr) 

 należą do tej formy. Kowalik ten jest pospolity w całym kraju zarówno na równi- 

 nach jak i w górach, gdzie gnieździ się po górną granicę regli. 



Sitta europaea caesia Wolf. 



Sitta caesia Mey. - Dzieduszycki 39 Sitta caesia Wolf-Brunicki 52 

 Sitta europaea var. caesia Mey er- Ko- Sitta caesia L. - N i ez a b i t o w s k i 73 

 c y a n 50 



Zamieszkuje Europę zachodnią i południową. Na wschód gnieździ się po Prusy 

 Wschodnie, Królestwo Polskie i Galicyę. W węgierskich równinach (góry?) również ta 

 forma się gnieździ. 



W Galicyi się nie gnieździ, a dane powyższych autorów należy odnieść do S. e. 

 homeyeri Hart.; natomiast należy przypuszczać, że podczas swych jesiennych i zimo- 

 wych wędrówek pojawia się u nas. Przypuszczenia te wymagają potwierdzenia. 



Sitta europaea sztolcmani J. Doman. 



Dotychczas znany z Polesia, Wołynia i Podola l ) pod zaborem rosyjskim. Praw- 

 dopodobnie i kowaliki, zamieszkujące Podole galicyjskie, wypadnie zaliczyć do tej for- 

 my, nie mając jednak stamtąd materyału, nie mogę powiedzieć nic pewnego. Przy- 

 puszczam, że wspomniany przez Kocyana z Tatr (marzec 1882 r.) kowalik o spodzie 

 ciała białym należy do tej formy, jak również ptak, widziany przez D-ra W. Mierze- 

 jewskiego w Krakowie. 



Sitta europaea uralensis Glog. 



Zamieszkuje północno wschodnią Rosyę oraz całą Syberyę. Dr. W. Mierzejew- 

 ski 1 87) wspomina, że widział go w Krakowie. Pozatem kowalika tego w Europie 

 środkowej nikt nie obserwował. Przypuszczam, że Dr. Mierzejewski miał raczej 

 do czynienia z e. sztolcmani miki lub, co już jest daleko mniej prawdopodobne, 

 z 5. e. europaea 2 ) L. Kowalika tego z fauny Galicyi należy wykreślić. 



') Wspomniane przez Taczano ws kie go (47) i Mierzejewskieggo (87) okazy gen. 

 B y k o w a z Winnicy na Podolu są to typowe 5. e. sztolcmani. 



'-') Dr. Mierzejewski podaje w synonimach ć7. uralensis Lich t., S. europaea L, która 

 jest zupełnie inną formą (ogólnie uznaną). Właściwie więc niewiadomo o którą formę tu chodzi. 



