89 



Wszystkich rodzajów w pokrewieństwie karpioryb, liczą około 200. W Ameryce 

 niema ani jednego rodzaju z 3-ma rządami zębów na kościach połykowych dolnych; 

 natomias w Azyi przeważają takie rodzaje. 



Ze względów genetycznych systematyka pokrewieństwa Cyprinidae, jest wielce 

 utrudniona i mało dotąd opracowana. Dla sztucznego nawet ugrupowania rodzajów 

 tego pokrewieństwa w tablicy synoptycznej, napotykamy przeszkody znaczne, z powo- 

 du form t. zw. przejściowych. 



Niektóre z głównych cech pokrewieństwa karpioryb wymienimy tu po kolei. 



Płetwy są przeważnie złożone z promieni członkowanych, szczepnych: dwu lub 

 czteroszczepnych ; przed tymi promieniami, stoi zwykle jeden długi promień, wspiera- 

 jący, sztywny, nieczłonkowany, pojedyńczy, prosty, nieszczepny, bywa on często 

 okostniały, kolcowaty, jego powierzchnia tylna może być gładka, albo ząbkowana. 

 Przed tym promieniem wspierającym, bywają krótkie promienie szczątkowe, tak np. 

 w płetwach: grzbietowej i odbytowej, a także ogonowej; te szczątkowe promienie 

 nie mają znaczenia dla systematyki. Jeden lub dwa ostatnie promienie szczepne 

 w płetwach grzbietowej i odbytowej, mogą być niekiedy zgrubiałe i przybierają nie- 

 kiedy kształty kolców. 



Ilość promieni w płetwach piersiowych, brzusznych, a także i ogonowej, w wy- 

 jątkowych tylko wypadkach dała się użyć dla celów systematyki. W płetwach piersio- 

 wych u naszych gatunków, bywa 6 — 19 promieni szczepnych i jednen nieszczepny, 

 wspierający; w formule oznaczamy promienie tych płetw w sposób następujący: I 6- 

 19. W płetwach brzusznych bywa 8 szczepnych i 2 wspierające, jeden z nich krótki; 

 w formule piszemy: II 8. W płetwie ogonowej liczymy zwykle 19 długich promieni, 

 z tych jeden u góry i jeden u dołu są nieszczepne, inne są szczepne, przed każdym 

 nieszczepnym, stoją krótkie, w ilości niestałej ; nie uwzględnia się ich w formule, 

 którą piszemy tak: I 17 I. W płetwie grzbietowej bywa ilość promieni szczepnych 

 dosyć stała dla każdego gatunku. 



W czasie tarła karpioryb, występują bardzo często u samców, albo nawet i u sa- 

 mic, na głowie i na łuskach ciała, perełkowate wyrostki epitelialne, których wielkość, 

 kształt i rozmieszczenie mało dotąd zwróciły uwagę ichtyologów. Obok tych oznak 

 godowych, bardzo częstych i pospolitych, obserwowano i inne, mianowicie, zmiana 

 barw na tęczówce, promieniach płetw i na skórze, przyczem ta zmiana barw dotyczy 

 przeważnie samców. Tak, nap. samce rodzaju Rhodeus Ag., są zabarwione na piękny 

 kolor różowy; z tej racyi nazwał Antoni Wałecki gatunek Rhodeus atnarus L. 

 „Różanką". Pięknie się barwią również samce rodzaju Phoxinus Ag. 



Samce są zwykle mniejsze, aniżeli samice, mają się też jakoby odznaczać dłuższe- 

 mi płetwami parzystemi, albo też dłuższą i wyższą płetwą grzbietową i odbytową. 

 Fakty tu przytoczone potrzebują jednak sprawdzenia. 



W miarę wzrostu okazów, zmieniają się stosunki pojedyńczych części ciała do 

 jego długości. Nad tą kwestyą zmian, mało dotąd pracowano i nic stałego i pew- 

 nego powiedzieć teraz nie można. Kwestye różnic płciowych i wzrostowych u ryb 

 w ogólności były dotąd bardzo pobieżnie traktowane. 



U karpioryb bywają często mieszańce, nie tylko pomiędzy gatunkami, ale też 

 i pomiędzy rodzajami różnymi, tak nap. Scardiniiis-Chondrostoma ; Scardinius-BUcca; 

 Rutilus-Alburnus etc. Mieszańce pomiędzy gatunkami różnych pokrewieństw są daleko 

 rzadsze; znany jest taki wypadek pomiędzy gatunkiem z rodzaju Phoxinus pokrewień- 

 stwa Cyprinidae i gatunkiem z rodzaju Nemutocheilus, pokrewieństwa Cobitidae. 



