90 



Cechy najważniejsze Pokrewieństwa Cyprinidae. Karpioryby. 



Szpara ustna obrzeżona zwykle tylko kośmi przedszczękowemi {vraemaxillaria 

 albo int er ma xillańd), wyjątkowo przez kości przedszczękowe i szczękowe {oraemaKilla- 

 ria et maxillaria). Wąsów albo brak zupełnie, albo obecne są tylko w ilości 1 — 2 par. 

 Zębów na szczękach brak ; na kościach połykowych dolnych (ossa pharyngealia inferio- 

 ra) zęby są nieliczne; bywają one ustawione w 1 — 3 szeregów podłużnych; w naj- 

 dłuższym szeregu bywa do 7 zębów tylko. Na podniebieniu, naprzeciwko zębów kości 

 połykowych dolnych, umieszczona jest kostka, t. z. wyrozubia, albo żarnowa, która 

 u dużych gatunków, jak nap. u Wyrozuba Leuciscus Friesii Nordmann, dochodzi 

 do wielkości dużej pestki morelowej; o nią rozcierają ryby materyał pożywny. Pę- 

 cherz pławny duży, swobodny, nieokryty puszką kostną, (wyjątkowo u gatunków rodzaju 

 Saurogobio, bywa pokryty puszką kostną). Płetwy tłuszczowej brak. Ciało pokryte 

 łuskami, bardzo rzadko nagie. 



Berg ustanawia szereg grup wyłącznie dla karpioryb państwa rosyjskiego; nie 

 nadaje im większego znaczenia, mają one, jednak służyć do możebnego uwydatnienia 

 genetycznego pokrewieństwa pomiędzy rodzajami. Charakterystyka tych 10 grup jest 

 następująca : 



Grupa 1. Leuciscini. Jelcowate albo białoryby. 



Otwór paszczowy przedni. Zęby na kościach połykowych dolnych, ustawio- 

 ne w 1 — 3 szeregach ; wargi wązkie, miękkie, zwykle bez wąsów. Płetwy grzbie- 

 towa i odbytowa niedługie, w pierwszej bywa 7 — 12 promieni szczepnych, 

 w drugiej 7 — 14. Promień wspierający, sztywny, niekolcowaty. Powierzchnia 

 brzuszna zaokrąglona, nie tworzy wręgi (carina) nagiej, niepokrytej u jej szczytu 

 łuskami — niekiedy przed otworem odbytowym bywa słabo uwydatniona wręga, 

 łuskami pokryta, tak zwana łuskowręga w przeciwieństwie do wręgi nagiej czyli 

 t. z. nagowręgi. Przwód pokarmowy krótki, długość jego wynosi prawie tyle co 

 długość ciała. 



Grupa 2. Chondrostomini. Świnkowate. 



Otwór paszczowy spodni, poprzeczny. Zęby na kościach połykowych dol- 

 nych ustawione w 1 — 3 szeregach. Wargi górna i dolna, albo tylko dolna po- 

 kryte rogową, albo chrząstkowatą osłoną. Płetwy grzbietowa i odbytowa krótkie, 

 pierwsza o 7 — 8 promieniach szczepnych, druga o 8 — 12 promieniach. Pro- 

 mień wspierający w płetwie grzebietowej bywa niekiedy kolcowaty, ale tylna jego 

 powierzchnia gładka, nieząbkowana. Przewód pokarmowy długi, dłuższy od dłu- 

 gości ciała. 



Grupa 3. Gobiini. Kiełbiowate. 



Otwór paszczowy nawpół spodni (wyjątki rzadkie). Zęby połykowe 1 — 2 

 szeregowe. Wargi miękkie, zwykle wąsami opatrzone, rzadko bez wąsów. Płetwy 

 grzbietowa i odbytowa krótkie, w tej ostatniej 5 — 6 promieni szczepnych. Prze- 

 wód pokarmowy krótki. 



Grupa 4. Abramidini. Leszczowate. 



Otwór paszczowy: bądź przedni, bądź górny, bądź też wpół dolny. Zęby 

 połykowe 1 — 3 szeregowe. Płetwa grzbietowa krótka, odbytowa dłuższa od 



