128 



więcej samic, niż samców, ta ostatnia okoliczność dala prof. S i m r o t h'o w i 

 sposobność do postawienia śmiałej hypotezy, że polygamia kurowatych wy- 

 wołana została skutktem ciepła i posuchy, one wpłynęły na zmniejszenie 

 się ilości samców, a ta ostatnia okoliczność spowodowała wielożeństwo. 

 7. Pomiędzy okazami myszy polnej, Mus agrarius, widziano jeden zupełnie 



ciemny, prawie tak czarny jak futerko kreta. 

 Taką jest wiązanka faktów, przedstawionych przez prof. S i m r o t h a. Czy te 

 wszystkie, tu wymienione wypadki zmiany ubarwienia, można przypisać działalności 

 jednego ciepłego i suchego lata? na to trudno dać odpowiedź stanowczą. Prawdopo- 

 dobniejszą zdaje się nam rzeczą jest możność zaprzeczenia wnioskom prof. Simrotha. 

 Wszelako obserwacya jego powinna pobudzić innych przyrodników do podobnych spo- 

 strzeżeń, lecz bardziej wszechstronnych. Mając na celu rozpoczęcie takich obserwacyi 

 u nas w kraju odwołałem się do słuchaczów naszych na wydziale przyrodniczym uni- 

 wersytetu Lwowskiego, przedstawiając w krótkiem sprawozdaniu ważniejsze spostrzeże- 

 nia i wnioski, poczynione już do owej pory. Tak nap. akademik Middendorff 

 w czasie swej znakomitej podróży po Syberyi, znalazł, że kilka gatunków zwierząt 

 ssących, mianowicie, burunduki, Tamias striatus sibiricus i sobole, Mustella zibellina, 

 są na wybrzeżu ochocdm ciemniej zabarwione niż w głębi lądu; stąd jego sławna 

 hypoteza, że w miarę, jak się posuwać na Syberyi z zachodu na wschód, włos zwierząt 

 ssących staje się ciemniejszy, aż nareszcie w okręgu Ochockim, barwa ciemna sierści 

 zwierząt dosięga najsilniejszego natężenia, to też Middendorff nazwał burunduka 

 ochockiego: Tamias udensis, żaś sobola nazwano Mustella ochotensis. Wnioski akade- 

 mika Middendorffa są zbyt jednostronne, ażeby je można było uważać za słuszne, 

 tak nap. wilki ochockie mają daleko jaśniejszą sierść, aniżeli jakuckie. Na wyspach 

 Miedzianej i Berynga, Pieśce, Canis lagopus, tuż obok siebie występują w barwie bia- 

 łej i czarnej, dlatego sądzę, ze kwestya ciemnienia sierści, zależną jest od wielu na 

 raz działających przyczyn i nie może być objaśniona za pomocą jednej tylko wyłącznie. 



Odwołanie się moje do słuchaczów przyrodników we Lwowie, ażeby zwrócili uwa- 

 gę na barwne zmiany uwłosienia i upierzenia zwierząt, było w rezultatach pomyślne, 

 albowiem wprędce po tern, bo już w roku 1906 słuchacz Scheffner w grudniu t. r. 

 zdobył okaz samicy wróbla domowego z Jarosławia, tak oryginalnie zabarwiony, że 

 mógłby uchodzić za odrębny gatunek. Barwa spodu, burakowo czerwonawego odcie- 

 nia, podobna do ubarwienia samicy Pyrrhula erythrina Pallas. Ten kolor czerwo- 

 nawy, jakkolwiek w mniej wybitnym stopiu, przebija i w upierzeniu wierzchu. Głowa 

 i grzbiet są jednostajnie ubarwione, cech właściwych upierzeniu wróbla domowego nie- 

 ma zgoła, ani białawych policzków, ani pręgi jasnej nad okiem, ani szarego wierzchu 

 głowy, ani jasnej pręgi przez skrzydła. Lotki, sterówki mają jaśniejsze obrzeżenia ru- 

 dawe, z odcieniem różowawym. Dziób cały czarniawy, skoki ciemno-popielate. 



P. Scheffner oświadczył, że widział, w Jarosławiu całe stadko podobnie ubar- 

 wionych wróbli, i tuż zaraz postanowił pojechać dla zdobycia kilku okazów; jakoż 

 przywiózł trzy okazy; 2-ch samców i 1-ą samicę, z podobnym ubarwieniem, jak opi- 

 sane powyżej, lecz nieco jaśniejszem. Mógłby zdobyć jeszcze więcej, lecz sądził, że 

 lepiej je zachować przy życiu, ażeby nad nimi robić dalsze obserwacye. Okazy dwa 

 wypchaliśmy dla zbioru muzealnego, dwa inne poświęciliśmy na szkielety. Z wypcha- 

 nej pierwszej samicy zdjęliśmy fotografię; tę fotografię kolorował z natury asystent 

 przy katedrze Zoologii we Lwowie p. Schnę jder. Okazy wypchane i części szkie- 

 letów, oddane zostały do zbiorów muzealnych. Wymiary wykonane nad okazami, tak 



