Prof. Dr. B. DYBOWSKI. 



Parę luźnych notat przyrodniczych. 



Od kolegów sybiraków w Irkucku, przebywających tam dotąd, dowiedziałem się 

 tej zimy o niezmiernie ciekawym fakcie, dotyczącym ekologii wiewiórki syberyjskiej 

 Sciurus sibiricus, dostarczającej wszystkim znane futerka zwane „popielicami" i „bie- 

 linkami". Oto od czasu, gdy poznano faunę zwierząt półwyspu kamczackiego, wiedziano, 

 że wiewiórek tam niema i, że nigdy tam ich nie było. Ja sam bawiąc na Kamczatce 

 nosiłem się z projektem sprowadzenia wiewiórek z Europy, albo z Syberyi, w celu akli- 

 matyzowania ich na półwyspie, sądziłem bowiem, że one mogą służyć za pokarm dla 

 soboli (Mustella zibellina L. var. kamtschatica miki) w te lata, gdy połówek (arvico!a 

 olconomus Pallas) niema na Kamczatce, trzeba albowiem wiedzieć, że połówki kam- 

 czackie, jak i nasze połówki europejskie (aroicola arvalis Pallas), występują peryo- 

 dycznie, co kilka lat, w ilości olbrzymiej, niszcząc prawie doszczętnie roślinność zielną, 

 ażeby następnie ginąć, by znowu się pojawić po pewnym przeciągu czasu. Zdolność 

 rozpłodowa połówek obu gatunków została mniej więcej dokładnie zbadana; każda 

 para połówek, co 6 tygodni, licząc od marca do października może wydać na świat od 

 6 — 12 osobników potomstwa, a te po 8 tygodniach są już płciowo dojrzałe i same 

 płodzić mogą, to też każda para połówek wydać może na świat około dwudziestu kilku 

 tysięcy osobników potomstwa w przeciągu jednego lata, więc też występowaniu maso- 

 wemu tych zwierząt odjętą została cudowność zjawiska, która w czasach dawnych uzna- 

 waną była za karę Bożą, albo za sprawę złego ducha, stąd też starano się modłami i eg- 

 zorcyzmami przeciwdziałać tej pladze. Kamczadałowie, natomiast, uznawali masowe 

 występowanie połówek, które „Dewl" albo „Dewulchcz" nazywali, za prawdziwą łaskę 

 niebios, albowiem one dawały obfity pokarm dla soboli, dla gronostajów, lisów, dla 

 psów pociągowych, dla rosomaków, wilków i niedźwiedzi, dla wydr rzecznych i mor- 

 skich; dla samych zaś Kamczadałów zbierały one zapasy żywności, znosząc do tak 

 zwanych gniazd swoich, głąbie roślinne, cebulki lilii rozmaitych etc. Zbiór taki w każdem 

 z gniazd ważył przeciętnie około 5 kilogramów („gniazdo mysie" nazywali Kamczadale 

 „Haklnocz" albo „Nakakal"); tubylcy opowiadali mnie, że w latach, gdy „Dewulchcz" 

 im pomagają w zbiorach, mają wtedy „Sarany" (czyli cebulek lilii) w dostatecznej ilości 

 na całą zimę. Peryodyczne pojawianie się połówek na półwyspie Kamczackim, dało 

 powód fantazyi ludowej do snucia bajeczek, zabarwionych naiwnością dziecinną tak, np. 

 opowiadano, że połówki odbywają masowe przeprawy przez morze Ochockie; dotarłsz-y 



