110 



dowy, barwy prawie wyłącznie szarej, jest miękki, gliniasty, zawiera znaczną ilość 

 wapienia, szybko wietrzeje rozpadając się na kawałki i nie posiada wartości jako ma- 

 teryał budowlany, natomiast po zwietrzeniu, daje żyzną glebę t. zw. rędzinę wapieniową. 



Dla illustracyi warstw geologicznych, oraz ich grubości i kolejnego następstwa 

 zamieszczam poniżej przekroje szybów, opisanych przez Pu s cha i powtórzonych 

 przez Kontkiewicza. Największy z tych szybów był przeprowadzony w Szczerba- 

 kowie pod Wiślicą, gdzie przekopano: 



113 stóp reńskich szara glina łupkowa 1 ), 



78 „ „ gips po części zbity po części krystaliczny z warst- 

 wami marglu, 



33 „ „ szara delikatna glina łupkowa z licznemi skorupami 



ostryg, ■ 



790 „ „ margiel kredowy,. 

 426 „ „ wapień jurajski, 



1440 stóp reńskich. 



Szyb w Solcu kąpielowym: 



145 stóp reńskich gliny łupkowej, 

 85 „ „ gipsu krystalicznego i zbitego, 



31 „ „ zbitego wapienia, podobnego do wapienia juraj- 

 skiego (juraahnlicher Kalkstein), 

 44 „ „ marglu kredowego, 



120 „ „ „ „ (pogłębiony), 



425 stóp reńskich. 



Źródła mineralne. 



Charakterystyczną cechą utworów naszego terytoryum jest występowanie źródeł 

 siarczano-słonych i siarczanych oraz wykwitów soli. Źródła pierwszej kategoryi, wy- 

 pływające z warstw gliny, gipsu albo marglu kredowego, rozpowszechnione są głów- 

 nie na południe od Buska aż do Wisły mniej więcej równolegle do marglu kredowego. 

 Grupę 2-ą reprezentują źródła siarczano-słone w Busku, Owczarach, Baranowie, Gadowie 

 wpobliżu Piasku Małego, w Kikowie, Solcu i Szczerbakowie. Źródła te według prof. 

 Kitajewskiego, który je analizował, zawierają niespełna 2% wszystkich soli razem, 

 posiadają reakcyę alkaliczną. Sól, otrzymana z nich przez wyparowanie, rozpływa się na 

 powietrzu, co świadczy, że obok innych soli musi zawierać chlorki wapnia i magnezu. 

 Oprócz źródeł siarczano słonych, daleko większe rozpowszechnienie mają źródła siarcza- 

 ne, zawierające według Kitajewskiego wyłącznie wolny siarkowodór z małą do- 

 mieszką związków wapienia i magnezu. Pusch wymienia źródła te w następujących 

 miejscowościach: Bogucicach, Marzęcinie, w dolinie między Cliotelkiem Zielonym a Sko- 

 rocicami, Penczelicach, Bilczowie, Wielkim Piasku, Kikowie, Gorysławicach, Strożyskach, 

 Wiślicy, Łagorzanach, Pacanowie. Dalej na zachód od Nidy ciągną się te źródła, w kie- 

 runku Krakowa towarzysząc ukazującym się tu i owdzie gipsom. 



Powstanie licznych źródeł mineralnych należy zawdzięczać występowaniu utwo- 

 rów trzeciorzędowych, mianowicie gliny łupkowej i gipsu, zawierających w sobie małe 

 ilości soli. Wody atmosferyczne, przesiąkając przez te warstwy, rozpuszczają napotkane 



') Na głębokości 18 sążni 6.3 cali szyb zawierał według Pusch a wodę słoną z 2,2% soli. 



