133 



od -)- 39 do 40° C. W miejscach zacienionych na skałkach przy t. powietrza (w cieniu) 

 + 23°C ogrzany był humus na skałce (mierzony w głębokości 2 cm.) do 24° C, a za- 

 tem tylko o 1° C silniej ')• 



Kłossowski-) w okolicach Odessy mierzył wahania temp. gleby w głębokości 

 1.6 m. w miejscach okrytych roślinnością i nagich, przyczem okazało się, że te ostatnie 

 w lecie silniej się ogrzewają (średnia różnica w sierpniu 1.9°), w zimie zaś odwrotnie 

 bardziej się oziębiają (śr. różnica w styczniu — 0.9°). Naturalnie bliżej powierzchni, 

 gdzie głównie rozwijają się korzenie roślin, wahania temperatury są daleko większe. 

 Przychodzimy więc do wniosku, że wzgórza wapienne przedstawiają podłoże równo- 

 miernie ciepłe, dobrze przewodzące ciepło, lecz słabo promieniujące. Wgórza gipsowe, 

 posiadające większy stopień przepuszczalności, aniżeli wapienie, i pochłaniające więcej 

 ciepła dzięki swej ciemnej barwie gleby, przedstawiają środowisko bardziej jeszcze 

 suche. Na takim niegościnnem podłożu spotykamy dziś stosunkowo nieźle zachowane 

 oazy roślinności stepowej, która dawniej pokrywała pewno w całej okolicy wapienne 

 i gipsowe wzgórza. Wraz z zamianą wzgórz owych na uprawne niwy stopniowo zni- 

 kała i roślinność stepowa. A czego nie zniszczył człowiek przez uprawę, niszczy 

 pasące się bydło. To też dziś resztki tej roślinności utrzymały się na wierzchołkach 

 wzgórz, nie nadających się pod uprawę. Ze wzgórz wapiennych najciekawszą florę 

 posiada wgórze pomiędzy Pińczowem a Skowronnem, a z gipsowych w Czerwonym 

 Chotelku, pod Buskiem, w miejscowości „Zimna Woda" i w Skorocicach. Wzgórki 

 gipsowe, ciągnące się zazwyczaj wśród pól uprawnych, niosą na wierzchołkach roślin- 

 ność stepową. Oprócz wzgórz roślinność ta znajduje schronienie w licznie rozsianych 

 na terenach gipsowych lejkach o rozmiarach od 3 do 20 m. średnicy i w tak 

 zwanych „karabosach". 



„Karabosy" są to zapadnięcia, powstałe tak samo jak i lejki przez wypłukanie 

 łatwiej rozpuszczalnych żył i gniazd gipsu i posiadające podziemne jaskinie napełnione 

 wodą. Przepływająca woda rozpuszcza stopniowo podstawę wznoszących się stromo 

 błyszczących jak zwierciadła ścian gipsu wskutek czego olbrzymie bryły gipsowe tracą 

 równowagę i osuwają się w wodę. Najwspanialej te zjawiska są rozwinięte w Skoro- 

 cicach, na mniejszą skalę zaś występują w Sesławicach, Unikowie i między Owcza- 

 rami a Broniną. Na tych właśnie obsuwiskach, często poprzedzielanych wodą, jak 

 również na stromych skałach rozwijają się: Aspleninum Ruta muraria, Oypsophila 

 fastigiata, Stipa capillata, Allium fallax, Potentilla cinerea, Festuca, Koeleria 

 glauca, Sedum sexangulare, Sempervivum Soboliferum, Ornithogalum umbellatum 

 i inne. W miejscach zaś zacienionych, wilgotnych, u wyjścia gipsowych jaskiń 

 i w rozpadlinach skał spotykamy następujące gatunki: Cystopteris fragilis, Geranium 

 Robertianum, Thalictrum aquilegifolium, Lampsana communis, Valeriana officina- 

 Us i inne. Roślinność słonecznych wgórz wapiennych i gipsowych nie przedstawia 

 formacyi zamkniętej i jako taka odznacza się dużą ilością gatunków i stosunkowo 

 małą ilością osobników, pomiędzy któremi pozostaje sporo miejsca wolnego. Tam 

 jednak, gdzie stosunki wilgotności zmieniają się na niekorzyść kserofitów, jak np. na 

 północnycli zboczach wąwozów (Skorocice, Busk) roślinność otwartych wzgórz zatraca 

 swój charakter przechodząc stopniowo w formacyę zamkniętą łąkową. 



') W. S z a f e r. Gco-botaniczne stosunki Miodoborów Galicyjskich, str. 74. 

 '-') Meteorologia, 1908, tom. I po rosyjsku. Cytuję z pracy Szafera. 



