141 



Herniaria glabra. 

 Gypsophila muralis. 

 Scleranthus annuus. 

 Dianthus Carthusianorum. 

 Campanula rotundifolia. 

 Thymus. 



Verbascum Thapsus. 

 Yeronica spicata. 



Car ex hirta. 



Pułsatilla pratensis. 

 Po tent Ula cinerea. 



Juniperus communis. 



Po za obrębem rzek, większe przestrzenie piasczyste powstają zwykle wskutek 

 wyrąbywania lasów i naruszenia normalnej formacyi roślinnej. Na wydmach piasczy- 

 stych trafia się jałowiec z b. rzadko porozrzucaną roślinnością zielną. O ile jednak 

 w blizkości takich wydm znajdują się większe kępy lasu sosnowego lub takowy zosta- 

 nie sztucznie zasadzony, piaski utrwalają się i powracają do pierwotnie panujących 

 tu stosunków. 



Oprócz piasków dyluwialnych śródlądowych w dolinach Nidy i Wisły mamy 

 współczesne piaski alluwialne, tworzące na rzekach ławice i wyspy. Roślinność tych 

 piasków przybrzeżnych, posiadających większą wilgotność i zasobniejszych w cząstki 

 pożywne, odznacza się wielką zmiennością, uwarunkowaną przez wylewy, które niszczą 

 jedną florę, ale wraz z osadzającym się mułem zasiewają inną. Najczęściej jednak na 

 wilgotnych piaskach nadrzecznych występują następujące gatunki: Veronica Anagalis, 

 V. Beccabunga, Juncus baffonius, Carex hirta, Gnaphalium uliginosum, Ranunculus 

 sceleratus i inne. Między roślinnością wydm piasczystych śródlądowych i nadrzecznych 

 występuje pewna analogja: tam siła wiatru, tu wartki prąd wody niszczy rośliny. 

 Jak na piaskach śródlądowych zjawienie się krzewów lub drzew osłabia niszczącą 

 działalność wiatru, zmieniając stopniowo charakter podłoża, tak i tutaj powstające za- 

 rośla wierzbowe, opierając się falom w czasie wylewów, stanowią ochronę dla ścielą- 

 cej się roślinności zielnej, zatrzymują większą ilość namułu rzecznego (mady), który 

 wzbogaca glebę w substancye pokarmowe i zmienia charakter podłoża. Konsekwent- 

 nym wynikiem tych zmian jest, powstanie formacyi leśnej: na piaskach śródlądowych 

 zazwyczaj lasu sosnowego, na zalewiskach nadrzecznych zarośli, w których dominującą 

 rolę odgrywają wierzby, niekiedy z domieszką olszy. Zalewiska takie na małą skalę 

 występują również i wzdłuż niewielkich strumyków, ale najwspanialej są rozwinięte 

 wzdłuż brzegów Wisły. W zaroślach nadrzecznych, owitych powojem (Convohti!us 

 saepium) słodkogorzem (Solarium Dulcamara), wyką (Vicia Cracca, V. sepium), obfitują- 

 cych niekiedy w łopian (Arctium tomentosum) i w rośliny, lubiące wilgoć, jak: Lysi- 

 machia nummularia, Nasturtium sihestre, Lythrum Salicaria, Epilobium palustre, 

 E. hirsutum, Scirpus sifoaticus, Heleocharis palustris, H. uniglumis, rodzaje Juncus 

 i t. d., spotykamy elementy, które tutaj są właściwe tylko tej formacyi. Do nich 

 należą: Senecio saracenicus, Solidago canadensis i Aster Ameltus. Z nich 2 pierwsze 

 występują gromadnie. W miejscach suchych wśród zarośli widzimy Tanacetum vu/ga- 

 re, Tragopogon pratensis, Saponaria officinalis, a na wałach ochronnych na zamulo- 

 nym gruncie rośnie Lactuca Scariola, Dipsacus silvestris, Cerinthe minor, lnu/a Bri- 

 tannica i inne mniej pospolite 1 ). 



') Niektóre z wymienionych gatunków są wogóle charakterystyczne dla Powiśla i występują wzdłuż 

 rzeki na dużych przestrzeniech. Do takich należą Tragopopon pratensis, Dipsacus silvestris, Aster Ame 

 his, Senecio saracenicus, Solidago canadensis, które spotykałem w okolicach Wilanowa, Warszawy 

 Zakroczymia, Włocławka. 



