144 



rozwija zbiorowisko, złożone z Typka latifolia {Typhetum), które najdalej wysuwa się 

 w wodę i niekiedy zarasta cały zbiornik. Wyrastając do wysokości 3 — 5 m. i two- 

 rząc zwarte skupienia, Typha zatrzymuje płynący z wiatrem materyał, który wraz 

 z umierającemi łodygami roślin podnosi dno zbiornika. To też zarastanie tych zbior- 

 ników szczególniej od strony południowo-zachodniej odbywa się prędzej. W zbiorni- 

 kach, znajdujących się w lesie, zarastanie szybciej się odbywa od strony otwartej. 

 Za roślinami przybrzeżno-wodnemi powoli posuwają się inne błotne gatunki, jak Jun- 

 cus lamprocarpus, J. squarrosus, Heleochańs palustris, Galium palustre, Carex vul- 

 pina, C. hirta, Ranunciiliis Flammulą i wiele innych. W ten sposób na miejscu zbior- 

 nika wody z czasem powstaje łąka kwaśna, która w miarę zmniejszania się ilości wody 

 w glebie wysładza się i zamienia na łąkę suchą. 



Daleko wspanialej rozwiniętą roślinność błotną spotykamy w Załuczy, pod Pa- 

 lonkami i w Górkach, gdzie naturalne zbiorniki wodne zostały zamienione dla celów 

 rybołóstwa na sztuczne stawy, zajmujące kilkunasto włókowe przestrzenie. Charak- 

 ter występujących tu skupień roślinnych jest taki sam, jak pod Zagorzami, z tą jednak 

 różnicą, że duże obszary, a więc i różnorodność panujących na nich warunków eko- 

 lonicznych, umożliwiają bytowanie tu wszystkim gatunkom, właściwym roślinności 

 błotnego w mowie będącego terenu. Roślinność ta skupiając się głównie przy brzegach 

 zbiorników częściowo w wodzie, częściowo na lądzie, posuwa się stopniowo od brzegów 

 w wodę i wypiera roślinność wodną, która nie jest w stanie wytrzymać konkurencyi 

 z bardziej przystosowaną, łatwiej zmieniającą w miarę potrzeby budowę swoich organów 

 roślinnością błotną. Proces zarastania tych zbiorników odbywa się głównie dzięki kilku 

 wysokim błotnym gatunkom, które tutaj występują w postaci czystych zbiorowisk, 

 złożonych z osobników jednego gatunku. Z pośród nich na pierwszym miejscu musimy 

 postawić skupienia rodzaju Typha, Scirpus, Phragmites, prawie zawsze występujących 

 w większych zbiornikach wody w miejscach o dnie płytkim, mulistym, iłowatym. Te 

 skupienia grupują się w wodzie wyspami, pozostawiając między sobą przestrzenie 

 wolne, zajęte przez roślinność wodną, (rośliny pływyjące, nie przytwierdzone do dna) 

 znajdującą tu schronienie przed falami. Najczęściej jednak w zbiorniku panujące 

 stanowisko zajmuje jedno zbiorowisko proste. Zjawisko to, jak również i wyspowe 

 występowanie niekiedy kilku takich zbiorowisk zależy od tego, który z gatunków 

 pierwszy zjawił się, ponieważ rośliny błotne, odznaczając się potężnym rozwojem 

 kłączy, szybko się rozmnażają. A z chwilą, gdy dany gatunek zajmie większą prze- 

 strzeń, utrudnia wdarcie się i rozwój innym gatunkom. Dlatego też w zwartych 

 skupieniach Typha, Phragmites, Scirpus, wyrastających na kilka metrów wysokości, 

 inne składniki florystyczne wcale nie występują. W zbiorowiskach niezbyt gęstych, 

 jak również po brzegach skupień występują w roli elementów podrzędnych: Epilobium 

 palustre, E. hirsutum, Lycopus europaeus, Mentha aąuatica, Caltha palustris, Gera- 

 nium palustre, Lysimachia vulgaris, Alisma Plantago, Lythrum Salicaria, Rammculus 

 Lingua, Eupatorium cannabinum i inne. 



W wielu miejscach jak np. w Zborowie koło dworu, w starych rzeczyskach nad 

 Nidą, w Solcu kąpielowym, w Załuczy i wielu innych z wodą stojącą, płytką, zawiera- 

 jącą związki żelaza (rudawka), rola główna przy zarastaniu przypada w udziale Oenanthe 

 aąuatica i Eąuisetum limosum i E. palustre. 



Z powyższych uwag wynika, że na opisywanym terenie najpoważniejszą rolę w pro. 

 cesie zarastania zbiorników z wodą stojącą odgrywają wysokorosłe rośliny błotne {Typha, 

 Scirpus, Phragmites, Equisetum, Oenanthe), które wkraczając daleko w wodę, poko- 

 nywują z jednej strony roślinność wodną, z drugiej zaś chronią od fal posuwające 



