165 



W. Łoziński (1909 r.) ^ przypisuje powstanie osypisk kwarcytowych mecha- 

 nicznemu wietrzeniu skał kwarcytowych in situ w okresie periglacyalnego klimatu, kie- 

 dy mechaniczne działanie zamarzania w miejscach, otoczonych lodem, było podobne 

 do tego, jakie występuje dziś w sąsiedztwie lodów arktycznych, t. j. bardzo energiczne. 

 Według Łozińskiego grzbiet pasma Świętokrzyskiego pozostawał wolny od lodu 

 i „tworzył baryerę orograficzną, która stanęła wpoprzek drogi sunącym na południe 

 masom lodowym". 



Sobolew (1911 r.) 2 ) na zasadzie spostrzeżeń nad rozpowszechnieniem utworów 

 lodowcowych poddaje w wątpliwość przypuszczenia Łozińskiego co do możliwości 

 przeszkód w posuwaniu się lodów na południe, mówiąc: „Czyż Pasmo Kielecko-San- 

 domierskie mogło znacznie utrudniać ruch mas lodowcowych na południe, samo będąc 

 pokryte prawie zupełnie przez lód, wypełniający wszystkie jego doliny i przykrywający 

 większą część grzbietów?". Ale za to przypuszczenie, że najbardziej wysokie szczyty 

 sterczały ponad powierzchnią lodu i podlegały energicznemu mechanicznemu wietrze- 

 niu, Sobolew przyznaje b. prawdopodobnem i określa wysokość powierzchni lo- 

 dowca na 160 sąż (340 + 20 m.). 



S ł. Miklaszewski (1911 r.) s ) podczas badań gleboznawczych znalazł przy- 

 padkowo materyał lodowcowy skandynawskiego pochodzenia prawie na szczycie góry 

 Ś-to Krzyzkiej pod warstwą lossu i na zasadzie tego faktu twierdzi o pokryciu gór 

 Świętokrzyskich przez lodowiec. 



St. Lencewicz (1913 r.) 4 ) stwierdził występowanie materyału lodowcowego 

 pochodzenia skandynawskiego tuż u podnóża południowych zboczy pasma Łyso- 

 górskiego i na zasadzie tego wypowiada się za całkowitem pokryciem takowego przez 

 lodowiec. 



Wreszcie Lewiński (1914) 5 ) wyraża pogląd, że masy lodowcowe pokrywały 

 nawet najwyższe szczyty gór Świętokrzyskich. Jednak powłoka lodowa była tam cienka 

 i małe tylko wywierała działanie, pozostawiając po sobie słabe ślady, które naj- 

 pierw zostały zniszczone. 



Zdania botaników polskich na sprawę pochodzenia flory południowych części 

 Królewstwa Polskiego również są podzielone. Kiedy jedni uważają ją za pliocenową, 

 która przetrwała do naszych czasów na dawnych miejscach lub w blizkiem ich sąsiedzt- 

 wie, inni powstanie jej odnoszą do czasów polodowcowych. Według prof. Rehma- 

 n a ti ) podczas największego zlodowacenia grzbiet kielecki, Łysogórski, sterczał ponad 

 czaszą lodową, jako potężny nunatak i tworzył „rozległą wyspę na południowym sto- 

 ku Łysogór, wyspę wolną od lodów, wielkie schronisko dla dawnej flory Polski, która 

 na tym nunataku przetrwała ciężką dla roślinności fazę klimatyczną". Paczoski 7 ) 

 tłumaczy bogactwo flory wyżyny Małopolskiej również istnieniem wolnych od lodów 

 wysp, na których ocalała roślinność plioceńska. Prof. Raciborski 8 ) jest przeciw- 



') Poglądy Łozińskiego streszszamy na zasadzie cytat z pracy Sobolewa (43), str. 15-16. 

 ł ) Sobolew (43), str. 16. 

 3 ) Miklaszewski (32). 



*) Dane te zostały mi łaskawie zakomunikowane przez autora z pracy, jeszcze nie ogłoszonej dru- 

 kiem. Zresztą, częściowo sam miałem możność oglądania tego materyału na miejscu razeiu z p. L e n- 

 cewicze m. 



5 ) Lewiński (26), str. 32. 



•) R e h m a n (37), str. 432. 



') Paczoski (33), str. 187. 



8 ) Raciborski (36). 



