173 



utrzymały się przy życiu na miejscach, w których istnieje małe współzawodnictwo 

 między gatunkami. 



Na zakończenie tego pobieżnego szkicu historyi flory chcemy zwrócić uwagę na 

 2 ważne okoliczności: 1) w jakim stosunku znajduje się flora badanego terytoryum do 

 flory typu podolskiego i 2) dlaczego ją uważamy za międzylodowcową. Już przy charakte- 

 rystyce roślinności słonecznych wzgórz widzieliśmy, że roślinność wyżyny Małopolskiej, 

 posiadając średnio co najmniej 50° o form wspólnych z florą typu podolskiego, wyka- 

 zuje znaczne pokrewieństwo z tą ostatnią. Jeżeli jednak zanalizujemy starannie spisy 

 tych flor, to zauważymy, że elementy, charakterystyczne dla flory obszaru leśno-stepo- 

 wego typu podolskiego, które Paczoski uważa oa relikty 3 rzędowe, nie tylko 

 w naszym terenie, ale wogóle na wyżynie Małopolskiej, z małemi wyjątkami, nie wy- 

 stępują. Tak, z liczby 51 reliktów obszaru leśno stepowego na wyżynie Małopolskiej 

 występuje tylko 1, mianowicie Sesleria coerulea (2-gi Carlina acanthifolia występuje 

 na wyżynie Lubelskiej koło Chełma), kiedy na wyżynie środkowo-Rosyjskiej widzimy 

 je w znacznej ilości. Rzecz charakterystyczna, że 27 z wymienionych reliktów (prawie 

 54%) po przerwie na wyż. Małopolskiej występuje dalej na zachód w Europie l ). Fakty 

 te przemawiają za tern, że flora podolska, która od 3-cio rzędu nie podlegała kata- 

 strofom okresu lodowcowego, jako starsza od naszej, jest bogatsza od niej w formy 

 roślinne rzadkie, zanikające. Stopień zaś pokrewieństwa, wyrażający się w występo- 

 waniu dużej ilości wspólnych elementów, wśród których nie brak i składników dość 

 charakterystycznych, wskazuje, że flora podolska była poważnem źródłem osadnictwa 

 południowych części Królestwa Polskiego. 



Kiedy się głównie odbywało to osadnictwo? O tym mówiliśmy już wyżej, tutaj 

 wypadnie nam uzasadnić, dlaczego przeniknięcie form kserowitowych o reliktowym cha- 

 rakterze odnosimy do okresu międzylodowcowego, a nie polodowcowego, w którym 

 conajmniej można wyróżnić 2 fazy z suchym klimatem: 1) po okresie tundry polo- 

 dowcowej 2 ) i 2) w końcu fazy dębowej 3 ). Gdyby osadnictwo odbyło się w okresie po- 

 Wowcowym, w takim razie formy stepowe występowałyby nietylko w połodniowych, ale 

 i w północnych częściach Królestwa Polskiego, i granica rozpowszechnienia 3-go zlo- 

 dowacenia, która w grubych zarysach wyznacza nam występowanie form stepowych, 

 rzadkich, nie miałaby znaczenia, co jest w sprzeczności z faktami geografii botanicz- 

 nej. Nie należy również zapominać i o tern, że badania szwajcarskich torfowisk 

 przez Friih'a i Schr5ter'a 4 ) nie dają żadnych danych, świadczących o istnieniu 

 w czasach polodowcowych okresu kserotermicznego lub wogóle z bardziej suchym kli- 

 matem, co zresztą i sam Engler zaznacza. Fakt ten w znacznym stopniu osłabia 

 hipotezę istnienia stepu subarktycznego. Co się zaś tyczy rozpowszechnienia gatun- 

 ków stepowych w końcu fazy dębowej jest tembardziej niemożliwe wobec istnienia już 

 w owych czasacli silniejszych formacyi leśnych, utrudniających rozwój formacyom ste- 

 powym. 



Niewątpliwie te ostatnie w okresach panowania nieco suchszego klimatu bardziej 

 się rozszerzały, ale jak zaznacza Weber, klimat ten nie był na tyle ostro wyrażony, 

 żeby mógł warunkować stepowy charakter okolicy 5 ). 



') Paczoski (33), str. 75, 96. 



a ) Eugler (14), str. 64. 



3 ) Weber (48), str. 82. 



*) FrflhundSchrOter (16). 



») Weber (48), str. 82. 



