12 



roko rozpowszechnione po naszej ziemi. Co się tyczy narzędzi kamiennych, to nie 

 wiele da się o nich powiedzieć, prócz tego, że należą wszystkie do późnego neolitu- 

 Najcharakterystyczniejszemi z tych wyrobów są krążki kamienne, znalezione w grobach' 

 31-szym i 76-tym. Trudno jest zrozumieć, do czego mogły służyć, że jednak były 

 w użyciu powszechniejszem, o tern świadczy fakt znalezienia w pobliżu tego cmenta- 

 rzyska jeszcze dwuch takich krążków, o średnicach 130 mm. i 60 mm. Czy nie mają 

 one jakiego związku z płytami okrągłemi, znalezionemi przy grobach 42-gim, 79-tym 

 i in. (p. wyżej), przedstawiając jakąś odległą tradycję? Ciekawym też, i oryginalnym 

 był zwyczaj wrzucania do stosu kremacyjnego kamieni łupanych, jak to zaznaczyliśmy 

 w kilku grobach. Zwyczaj ten może powstał był w czasie, gdy o narzędzia kamienne, 

 zastępowane przez metalowe, było już coraz trudniej. Chcąc przeto w tym razie 

 uczynić zadość tradycyi, wrzucano do stosu byle kamienie, które uprzednio rozbijano 

 umyślnie. 



Dwa noże krzemienne i takiż skrobacz, przedstawione na rysunkach: 14, 15 i 16 

 (Tab. II), znalezione na powierzchni cmentarzyska, wydobyto z głębi prawdopodobnie 

 podczas orki. 



W związku z cmentarzyskiem opisanem w niniejszej pracy, zostają zapewne ślady 

 mieszkań, odkryte przezemnie w roku przeszłym (1914), o jakie 200 m. w kierunku 

 z płn. do niego. Znajdują się tu ogniska, a właściwie piecyska ułożone z kamieni, 

 a obok skorupy naczyń glinianych, ornamentowane punktowo i kreskowo, oraz narzę - 

 dzia krzemienne. Prowadząc badania próbne, odkryłem tu nawet parę grobów ciało- 

 palnych, takiegoż typu, jak opisane wyżej, bez przedmiotów. W tern że miejscu, jeszcze 

 nie badanem, gdyż chcę przekopać znaczniejszą przestrzeń systematycznie, przy orce, 

 wydobywano na powierzchnię grube grudki gliny, przepalone, jakby od polepy ścien- 

 nej. Z innej znów strony od wschodu, poza dolinką błotnistą, też o jakie 200 — 300 m. 

 od cmentarzyska, znajdują się również ślady pobytu człowieka neolitycznego. Znale- 

 ziono tu mianowicie pięć siekierek kamiennych w jednem miejscu, oraz kilka innych 

 narzędzi kamiennych l ). Po przeprowadzeniu ściślejszych badań w obu tych miejsco- 

 wościach w roku bieżącym, podam opis zabytków osobno. 



Nacza w kwietniu 1915 r. 



') „Światowit" t. V, str. 15. 



