8 



DZIAŁ II. MISCELLANEA. 



szyna i in.) Jemienka (większa) oddziela grupę jezior Newelskich od grupy jeziora 

 Iwana i wszystkie rzeczki położone na północ od niej kierują się w stronę Iwana. 

 Forma jeziora owalnie podlugowata, — linia brzegu tworzy tylko łagodne zaokrą- 

 glenia i przez to daleko wgłąb lądu sięgających odnóg jezioro nie posiada. Newel 

 znajduje się nad północną, wyższą częścią jeziora, pozbawioną zupełnie wysp, — 

 wszystkie one stłoczyły się w południowej rozszerzonej części jeziora i tak samo 

 jak brzegi niskie mają roślinność charakterystyczną dla miejsc błotnistych (np. wy- 

 spa „Jabłonowa"); tylko wyspa „Siedzin" wyżej nieco wynurzyła się z wody. Dłuż- 

 sza oś jeziora ma kierunek SW — NO z lekkiem pochyleniem północnej części na 

 NW. Dno jeziora tylko w wyjątkowych miejscach piaszczyste, na całej zaś prze- 

 strzeni ukrywa się pod grubą warstwą ciemnego szlamu, na którym bardzo obficie 

 rosną wszelkich gatunków wodorosty, w wielu miejscach wychodzące na powierz- 

 chnię i przez to utrudniające nie tylko połów ryb sieciami ale nawet żeglugę na 

 jeziorze. Tu mamy przed sobą powoli ale nieubłaganie odbywający się proces za- 

 niku jeziora, nie tylko od brzegów drogą ich zarastania mchem, ale na całej jego 

 powierzchni. Co dotyczę fauny — to jezioro Newelskie jest uważane za rybne: 

 szczupaki, okunie, leszcze, karasie, plotki są bardzo pospolite, węgorze dość 

 rzadko bywają poławiane. Co do temperatury (t°), — jezioro Newelskie należy za- 

 liczyć do bardzo ciepłych; t° z głębokością obniża się stopniowo bez gwałtownych 

 zmian: na głębokości 1 metra t°=24,4°, na głębokości 5 metr. t°=22,7° (patrz dya- 

 gram t°). Woda jeziora mętna i przezroczystość jej nie przenosi 1,5 metra. 1 ) Za- 

 barwienie wody zbliża się do skrajnych żółtawych kolorów skali Forela i Ulego. 



O parę wiorst na zachód od południowego końca jeziora Newelskiego znaj- 

 dujemy małe lecz głębokie jezioro Zmieino (mapa 5); kierunek jego długiej osi 

 WO. Linia brzegu bardzo połamana, tworzy kilka zatok, półwyspów i „łuk" 2 ) — 

 z nich największa we wschodniej części jeziora. Zmieino dwiema cieśninami dzie- 

 li się na 3 części, ,,plosa" 3 ): środkowa — najmniejsza, powierzchni 1 „toni") i dwie 

 boczne po 2 „toni". Brzegi jeziora wysokie, dość stromo wynurzają się z wody, 

 wysp wcale niema. Dno jeziora twarde, pokryte cienką warstwą piaszczystego mu- 

 łu, pozbawioną kamieni. W południowej części zachodniego „plosa" znaleziono 

 głębokość 13 m, w innych miejscach tej części jeziora nie znalazłem głębokości 

 przewyższającej 9 m. Cieśnina łącząca zachodnie „ploso" z środkowem płytka 

 (2 ni) i środkowe „ploso" w porównaniu z zachodniem nie jest głębokie: maxi- 

 mum głębokości 6 m. Środkowe „ploso" łączy się ze wschodniem bardzo wązką 

 i płytką, bo tylko 1 metr głębokości, cieśniną zarosłą sitowiem, które, mu- 

 szę nadmienić, otacza wszystkie brzegi jeziora. Wschodnie „ploso" (najwięk- 

 sze) pod względem głębokości zajmuje pośrednie miejsce między środkowem a za- 

 chodniem — największa znaleziona głębokość 9,5 m a przeważna — mniej wię- 

 cej 5,5 — 6 m. Zmieino więc przedstawia się jako 5 wgłębienia połączone ze so- 

 bą wązkiemi i płytkiemi cieśninami. Ze wschodniego „plosa" bierze początek ma- 

 ła rzeczka, która, kierując się na O, po drodze przepływa staw Sukiński i wpada 



!) Instrumenty niezbędne do badania jezior otrzymałem od wydziału geograficznego 

 T-wa przyrodozn. i t. d. w Moskwie. W liczbie ich były: 2 termometry — jeden odwracalny sy- 

 stemu Negretti Zambra do badania t° na głębokości, drugi do mierzenia t° powietrza w stop- 

 niach C; sonda z liną z podziałkami na metry, krążek do badania przezroczystości, skala zabar- 

 wienia wody Forela i Ulego; mapy sztabu gener. i t. d. 



2 ) ,,Łuka" wyraz miejscowy na oznaczenie Wązkiej a długiej zatoki. 



3 ) Też wyraz miejscowy oznacza szeroką przestrzeń wodną. 



) ,,Toń" nazwa używana przez rybaków' na określenie przestrzeni, jaką zajmuje 

 sieć zimowa „niewód" do połowu ryb. 



